EEN TENNISLEVEN VOL WOESTE KLAPPEN

Na het mesincident in april 1993 kreeg Monica Seles een nieuwe klap te verwerken. Twee weken voor het toernooi op Roland Garros overleed haar vader en coach Karolj aan maagkanker. “Ik speel omdat hij het zo heeft gewild.”

Slechts twaalf tennispartijen speelde Monica Seles (24) voor het grandslamtoernooi op Roland Garros, omdat ze het sterfbed van haar vader Karolj zo min mogelijk wenste te verlaten. Sinds bij hem in december 1996 maagkanker werd geconstateerd, heeft de voormalige nummer 1 van de wereld haar speelschema aangepast. Ondanks de gebrekkige voorbereiding op het toernooi, waar ze negen jaar geleden debuteerde als een voortdurend giechelende puber, speelt Seles vandaag in de kwartfinales tegen Jana Novotna. Haar stem stokte bij het formuleren van haar enige motivatie. “Papa wilde het zo, hij heeft me vlak voor zijn dood nog ingefluisterd dat ik Parijs niet mocht missen.”

Op 14 mei overleed Karolj Seles in een ziekenhuis in Sarrasota, Florida op 64-jarige leeftijd. Met hem stierf niet alleen de grootste supporter van Monica, maar tevens de sleutelfiguur achter haar rentree in 1995. Terwijl het met Karolj steeds slechter ging, piekerde zijn dochter al over de tweede, verwoestende klap in haar leven, nadat ze in april 1993 op het toernooi in Hamburg was neergestoken door een geestelijk gestoorde fan van Steffi Graf. “Zes maanden voor dat incident was mijn leven nog perfect in balans”, mijmerde Seles. “Ik kon me niet voorstellen dat het ooit anders zou zijn. Nu moet ik me voorbereiden op een leven zonder de man die altijd mijn steun en toeverlaat is geweest.”

Net als bij het verwerken van de traumatische beelden van de messteek, ging Seles ook tijdens de stervensbegeleiding van haar vader door een hel. “Ik moet nu beslissen over de juiste dosis morfine”, vertelde ze in april voor de wedstrijd tegen Nederland in de Fed Cup. “Ik moet er voor zorgen dat mijn vader zijn proteïnedrankje op tijd krijgt, ik regel alle afspraken en ik betaal de rekeningen. Ik maakte mezelf gek door alles onder controle te willen hebben. Dat was niet vol te houden. Ik was liever dood dan zo door te moeten gaan. Ik leef liever kort en gelukkig dan lang en ongelukkig.”

Karolj voelde zich bovendien schuldig, in de wetenschap dat zijn ziekte Monica weghield van de sport die haar weer zo lief was. “Hij vond het verschrikkelijk dat ik me afmeldde voor de Australian Open”, zei ze. “Maar mijn vader was in januari zo ziek dat ik onmogelijk kon vertrekken. Hij kon niet eten en moest elke dag in het ziekenhuis aan het infuus om voedsel tot zich te nemen. Er waren dagen dat papa niet meer wist wie hij was. Soms dacht ik echt dat hij deze wereld al had verlaten, maar telkens richtte hij zich weer op.”

Tot Seles sr. ook zichzelf niet langer herkende. “Geestelijk is hij niet meer de persoon die hij vroeger was”, constateerde Monica. “Al die medicijnen die hij in zijn lichaam heeft gekregen, hebben zijn geest vernietigd. Het is tragisch dat tegen deze slopende ziekte geen kruid is gewassen.” Ondanks zijn chemotherapie had Karolj zijn dochter vorig jaar nog telefonisch van advies voorzien tijdens de toernooien. Weemoedig herinnerde de vroegere Joegoslavische hinkstapspringer zich hoe hij zijn dochter de beginselen van het tennis had bijgebracht met cartoons van Tom en Jerry; het kat en muisspel om tevens een killersinstinct bij Monica te ontwikkelen.

Tegen wil en dank verscheen de drievoudige kampioene van Roland Garros begin vorige maand nog in Rome, waar ze al in de tweede ronde van Sandrine Testud verloor. Vlak na de begrafenis van haar vader besloot Seles toch mee te doen aan het grandslamtoernooi in Parijs. De tranen liepen over haar wangen na de eerste partij tegen de Australische Ellwood. “Het was thuis niet uit te houden, in elke kamer lag een herinnering aan mijn vader”, zei Seles. “Het valt niet mee me nu weer op het tennis te concentreren. Maar eens zal ik deze horde moeten nemen. Mijn vader zag me zo graag spelen, dat ga ik nu voor hem doen.”

Of die missie al op Roland Garros wordt beloond, moet ernstig worden betwijfeld. Onder leiding van haar nieuwe coach Gavin Hopper tracht Seles de zo recente spookbeelden te verdrijven. Maar nooit zal het leven meer hetzelfde zijn voor de vrouw die al acht grandslamtitels had gewonnen, als voor de messteek in Hamburg. “Je kunt je niet voorstellen hoe moeilijk het voor Monica is onder deze omstandigheden te tennissen”, zei Lindsay Davenport, haar ploeggenote in het Amerikaanse Fed-Cupteam. “Maar ze raakt de ballen nog net zo clean als vroeger en volgens mij is het slechts een kwestie van tijd voor Seles opnieuw een grandslamtoernooi wint.”

Terwijl de oude garde steen en been klaagt over de arrogantie van jeugdige hemelbestormers als de zusjes Williams, Anna Koernikova en de ongenaakbare Martina Hingis, voelde Seles zich juist moreel gesteund door haar jonge collega's. “Die meiden zijn geweldig voor me geweest”, vertelde Seles op Roland Garros. “Koernikova leefde tijdens het toernooi op Key Biscayne heel erg met me mee, Hingis en Venus Williams hebben regelmatig naar de gezondheid van mijn vader geïnformeerd en met Mirjana Lucic spreek ik bovendien dezelfde taal. Ik hoop echt dat die meisjes allemaal eens de nummer 1 van de wereld worden, want ze verdienen het.

Hoe anders was haar relatie met Steffie Graf, de andere tenniskoningin die nu voor het einde van haar carrière vreest. Nooit heeft Karolj Seles het kunnen verkroppen dat Graf profiteerde van de aanslag op zijn dochter in Hamburg.

De Duitser Günther Parche verklaarde het mes in de rug van Monica Seles te hebben geplant om zijn geliefde Steffi weer terug op de troon te brengen en dat is hem inderdaad gelukt. Verbijsterd constateerde de familie Seles dat de dader er met een voorwaardelijke straf van afkwam, zonder dat hij psychiatrische behandeling hoefde te krijgen.

In een open brief aan de New York Times klaagde Seles sr. de rechtspraak in Duitsland aan. In een interview met het Duitse weekblad Der Stern haalde hij fel uit naar Graf. “Steffi heeft het ziekenhuis waarin Monica na de aanslag werd behandeld, even bezocht. Maar het was toch vooral een mooie show voor de camera's”, sprak hij verbitterd. “Als ik Steffi was geweest, had ik een jaar lang niet gespeeld. Ik had geen 'Mes-Nummer 1' willen zijn die nota bene in een interview verklaart hoe veel ze aan haar nieuwe rackets heeft te danken. Met geen woord repte ze over de gek die het leven van mijn dochter heeft verwoest.”

Na de vrijlating van haar belager schreeuwde Monica Seles bijna elke nacht in haar dromen. Ze beschreef haar angsten in een passage in het boek met de Nederlandse titel: Onoverwonnen, mijn comeback als kampioene. “Ik liep de baan op en zag het grijnzende gezicht van Parche. 'Laat die man alsjeblieft verdwijnen, hij heeft me verwond' schreeuwde ik. Maar als ik naar de scheidsrechter keek, zag ik Parche in die stoel zitten. En toen kwam die flitsende pijn in mijn rug. Ik probeerde te schreeuwen, maar dit keer kwam er geen geluid uit mijn mond. Ik keek omhoog en zag alleen het grijnzende gezicht van Parche.”

Ontelbare keren heeft ze die pijn in haar rug gevoeld. Uiterlijk viel de wond mee, maar het mes heeft onmiskenbaar een kras op haar ziel achter gelaten. “Mijn eigen schreeuw heeft me levend verslonden”, zei Seles. “Ik was de gevangene van mijn angsten.” Talrijke psychiatrische behandelingen hadden haar alleen maar depressiever gemaakt. Juist toen het oude gevoel weer terugkeerde, wierp de dood van haar vader haar weer terug. Toch is de echo van zijn stem het enige richtsnoer voor Monica Seles.

Haar visie: “Ik weet nu dat tennis geen kwestie meer is van leven of dood. Maar ik weet ook dat het niet anders is als ik de baan betreed, zo heeft mijn vader het me ook geleerd. In elke partij moet ik mezelf opnieuw bewijzen, hoe moeilijk me dat ook valt. Ik heb lang gedacht dat ik die hartstocht niet meer zou kunnen opbrengen. Het wordt tijd weer eens aan mezelf te denken, hoewel dat tegen mijn karakter indruist. Maar ik kan mijn vader niet beter herdenken dan te genieten van de sport die hij me heeft geleerd.”

    • Robèrt Misset