ME ingezet bij rellen in buurt Amsterdam

AMSTERDAM, 24 APRIL. ,,This is the Westside. We gaan schieten, man.'' Op het August Allebeplein in de Amsterdamse buurt Overtoomse Veld maakt een Marokkaanse jongen met zijn hand een traag schietgebaar. Twee uur eerder raakten ruim honderdvijftig Marokkaanse jongeren slaags met honderdtien politieagenten.

De verklaring van de jongeren uit de buurt voor de rellen is eensluidend: grote onrustzaaier is Jerry de wijkagent. ,,Jerry denkt dat hij ons moet aanpakken zoals in Marokko gebeurt.'' Maar volgens het deelraadslid J. Buiter (VVD) die poolshoogte is komen nemen verstaat de man gewoon zijn vak. Hij vergelijkt de sfeer in de buurt met die in een rattenkooi. ,,Als er te veel op elkaar zitten, maken ze elkaar af.'' Voor het eerst raakte de politie van Amsterdam op grote schaal slaags met allochtone jongeren. Het begon volgens de politie om half acht 's avonds met een brandje in de prullenbak bij een speelplaats. Omdat politieagenten niet wisten wie het vuur had gesticht, sommeerden ze de aanwezige jongeren weg te gaan. Die weigerden dat. Toen een agent proces-verbaal opmaakte tegen een van de jongeren kreeg hij een kopstoot. Een andere agent werd gebeten en geschopt.

De lezing van de Marokkaanse jongeren is anders. ,,De politie heeft een Marokkaanse jongen van twaalf jaar in elkaar geslagen'', zegt de 20-jarige Mohammed Bourie. ,,Toen zijn vader ertussen kwam, werd hij ook geschopt. 'Wegwezen ouwe', riep Jerry.'' De jongeren zeggen steeds geprovoceerd te worden door de wijkagent. ,,Er waren gisteren veel getuigen. Het was de druppel'', zegt Bourie.

De honderdvijftig jongeren gooiden stenen naar bussen, auto's en de politie. Tot elf uur voerde de Mobiele Eenheid charges uit. De politie arresteerde vier jongens. Vier politieagenten raakten gewond.

,,Ik ben al lang bang voor deze jongens'', zegt een winkelier van buitenlandse afkomst, die uit angst voor represailles niet met zijn naam in de krant wil. ,,Dan heb ik morgen een probleem. Komen ze met drie man in de zaak en trekken ze een stelling om. Zeggen ze: sorry, gevallen.''

Pagina 6: Veel bewoners voorzagen al rellen

Hij zwijgt als een Marokkaanse jongen binnenkomt. Toen hij een keer werd overvallen stond de volgende dag een groep van vijftig jongens voor de deur. Ze eisten dat hij geen aangifte zou doen. ,,Soms is het oorlog hier. Ik ben niet meer in Europa.'' Dat het allemaal aan Jerry de wijkagent ligt, wil hij niet horen. ,,De jongens zijn zo slim. Slimmer dan de politie. Ze hebben mooie verhalen.''

De Amsterdamse korpschef J. Kuiper wil de politie steeds meer inzetten op buurtniveau. Omdat de huidige wijkteams te groot zijn voor agenten om mensen uit de buurt goed te kennen, wil Kuiper Amsterdam opdelen in zo'n 150 tot tweehonderd 'dorpen in de stad' waar de politie de 'buurtregie' voert. Door initiatieven te nemen om de woonomgeving schoner te maken, met bewoners te praten en ze aan te moedigen, kan de weerbaarheid van zo'n buurt toenemen, aldus Kuiper.

Twee maanden geleden nog bracht premier Kok een werkbezoek aan het steunpunt van de politie in de buurt van het August Allebe-plein. Kok prees de buurtgerichte aanpak na afloop van zijn werkbezoek. Maar wat voor welwillende burgers het aanspreekpersoon is voor hun klachten en problemen, is voor een grote groep probleemjongeren haast per definitie de grote boosdoener.

Volgens de politie is de rol van de wijkagent op dit moment absoluut geen punt van discussie. ,,Dat zou toch van de zotte zijn. Als ze liever een wijkagent hebben die met zijn handjes op zijn rug over straat loopt, dan moet ik ze teleurstellen'', aldus een woordvoerder. Al meerdere malen heeft de politie tegenover grote groepen jongeren gestaan. ,,Maar we proberen in gesprek te blijven. Dat is uitermate belangrijk.'' De jongens hebben volgens de politie ,,bezit van de buurt genomen''. ,,Ze vallen oude mensen lastig, staan met hun brommers voor de deur en zitten in portieken.'' Bij brommercontroles blijkt vaak meer dan de helft gestolen. ,,Maar als een politieagent ook maar iets doet, bellen ze meteen met hun gsm de media op.''

Op de Postjesweg zijn de jongeren intussen de opwinding voorbij. Ze springen op en over elkaar en maken elkaar uit voor mediahoer. ,,U moet wel mijn naam in de krant zetten. Bryan. B-r-y-a-n''. Het is al de vierde journalist in vijf minuten die hij te woord staat. En voor iedereen die het weten wil: ,,Die Jerry gaat klappen krijgen.''

In het buurtenonderzoek van NRC Handelsblad in december vorig jaar werd op basis van criteria als inkomen, werkloosheid en percentage allochtonen Overtoomse Veld niet aangemerkt als een slechte buurt in de hoofdstad. Negentien van de circa honderd Amsterdamse buurten scoorden slechter. Van de 9.000 bewoners van deze buurt zijn 1.500 van Marokkaanse afkomst. Al is de ervaring van de bewoners rond het August Allebe-plein dat ,,hier alleen maar Marokkanen wonen''. Er wonen ongeveer 400 mensen van Turkse afkomst. Het percentage niet-actieven onder de 65 jaar is met 34 procent redelijk hoog. De koopkracht van de bewoners is sinds het begin van de jaren negentig iets afgenomen.

Veel bewoners uit de buurt hadden de rellen van gisteravond allang voorzien, zeggen ze. Deelraadslid Buiter weet al een half jaar van de spanningen tussen de wijkagent en de jongeren. ,,Er zou onder het Allebeplein eigenlijk een groot ontmoetingscentrum moeten komen, waar jullie lekker hard muziek kunnen draaien'', zegt hij tegen een groep jongens. ,,Ach meneer, dat hebben we al zo vaak gehoord'', roept een jongen met een zwarte baseballpet. ,,Maar ik kan het ook niet allemaal alleen'', reageert Buiter. De jongen fronst: ,,Bij wie moeten we dan zijn meneer?''

,,Dit is nog maar het begin'', zegt M. Elyobari, een Marokkaanse cafe- en reisbureau-eigenaar. Zijn kinderen heeft hij in een ander stadsdeel op school gedaan. ,,Anders groeien ze alleen maar op met Marokkaanse kinderen en leren ze de Nederlandse taal niet.'' De man voelt zich niet meer thuis in de buurt en is inmiddels op zoek naar een ander huis. ,,Iedereen heeft het steeds over een multi-culturele samenleving, maar daar zie ik hier niets van. Alleen Marokkanen.''

Maar een bewoner van een bejaardenwoning noemt de rellen ,,typisch Amsterdams''. ,,Amsterdammers knokken altijd met de politie. Die noemen we niet voor niets smeris. In de Jordaan was het vroeger ook altijd matten.''