Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Verkiezingen

Einde aan 29 jaar terreur verwacht; Vredesakkoord Belfast bijna rond

BELFAST, 10 APRIL. Na een lange nacht van onderhandelen werd vanmiddag in Belfast de laatste hand gelegd aan een vredesakkoord dat een einde moet maken aan 29 jaar van terreur in Noord-Ierland.

Om een uur Nederlandse tijd stonden de regeringen van Groot-Brittannie en Ierland op het punt om samen met de meeste Noord-Ierse partijen de historische overeenkomst te ondertekenen. De Amerikaanse president Bill Clinton betuigde zijn steun door te melden dat hij naar Noord-Ierland komt voordat de politieke regeling op 22 mei in een referendum aan de bevolking van Ierland en Noord-Ierland wordt voorgelegd.

Deelnemers aan het vredesoverleg reageerden vanmorgen euforisch. ,,Dit is een grote dag voor Ierland'', zei John Hume, leider van de Social Democratic and Labour Party (SDLP). ,,Dit is een nieuwe dageraad'', verklaarde Monica McWilliams, aanvoerder van de Northern Ireland Women's Coalition. ,,Dit is een fundament'', waarschuwde Lord Alderdice, leider van de Alliance Party. ,,Wij hebben er voor te zorgen dat daarop de vrede wordt gebouwd.''

Kenners van Noord-Ierland zeiden dat het belang van het akkoord onmogelijk overschat kon worden. Ze trokken de vergelijking met de val van de Berlijnse Muur. Ze spraken over de belangrijkste gebeurtenis sinds de tweedeling van Ierland ruim driekwart eeuw geleden. In heel Noord-Ierland is gisteravond gebeden voor het succes van de besprekingen.

Nabestaanden van de slachtoffers van het conflict zeiden dat het akkoord jaren over tijd was. ,,Het geweld in Noord-Ierland heeft de levens verwoest van te veel mensen'', verklaarde de katholieke Martha Slane uit West-Belfast, wier echtgenoot vorig jaar voor de ogen van hun kinderen werd doodgeschoten. ,,Ik kan bijna niet geloven dat daar misschien een einde aan komt.''

,,Al twee generaties hebben moeten opgroeien te midden van terreur'', zei Noreen Hill uit Enniskillen. ,,Het wordt tijd dat onze kinderen in vrede groot kunnen worden.'' Hill verzorgt nog steeds haar echtgenoot, die sinds een bomaanslag al meer dan tien jaar in coma ligt.

Volgens planning had het overleg gisteren voor middernacht tot een overeenkomst moeten leiden. Maar tegen twaalven verscheen bij de regeringsgebouwen van Stormont, waar de onderhandelingen werden gehouden, alleen de militante dominee Ian Paisley, leider van de Democratic Unionist Party (DUP), die het overleg had geboycot. Hij werd vergezeld door ruim 500 demonstranten die protesteerden tegen ,,de uitverkoop van Noord-Ierland''. Paisley waarschuwde dat een akkoord niet zou leiden tot vrede maar tot oorlog. Een regeling die de Ierse republiek invloed geeft in Noord-Ierland noemde hij ,,een tijdbom die de Britse Unie zal vernietigen''.

Pagina 5: Onderhandelaars verschijnen op tapijt van natte sneeuw

In de loop van de nacht kwamen onderhandelaars druppelsgewijs naar buiten om de verzamelde internationale pers te informeren die zich buiten op het grasveld in de natte sneeuw had verzameld. Hun berichten waren gemengd en tegenstrijdig. Het ene moment gonsde het nieuws dat er een akkoord was gesloten. Het andere moment volgde de stellige verklaring dat het overleg op instorten stond.

Het akkoord weerspiegelt de uiteenlopende politieke aspiraties van de unionisten die vasthouden aan de Britse Unie, en de nationalisten die een verenigd Ierland voorstaan.

De unionisten krijgen garanties dat Noord-Ierland deel blijft van het Verenigd Koninkrijk zolang een meerderheid van de bevolking dat wil. De nationalisten kunnen zich koesteren in verdergaande samenwerking tussen Ierland en Noord-Ierland en waarborgen voor gelijkberechtiging.

De belangrijkste elementen van het akkoord zijn: De Ierse republiek ziet af van haar aanspraak op het grondgebied van Ulster. Daartoe wordt de grondwet herzien. Tegelijkertijd schrapt Groot-Brittannie de wettelijke bepalingen die een verenigd Ierland in de weg staan. Het volk beslist tot welke natie het behoort. Voorlopig kiest een ruime meerderheid voor Groot-Brittannie. Noord-Ierland krijgt een parlement met beperkte bevoegdheden. Bij verkiezingen wordt het principe gehanteerd van evenredige vertegenwoordiging. Er worden veiligheidsmechanismen ingebouwd om te voorkomen dat een meerderheid de minderheid overheerst. Er komt een Raad van Ministers, waarin bewindslieden uit Ierland en Noord-Ierland zitting nemen. Deze Raad ziet toe op supranationale organen op terreinen als toerisme, transport, visserij en milieu. De samenwerking tussen de verschillende delen van de Britse eilanden zoals Schotland, Wales, Ierland en Noord-Ierland wordt versterkt. Er komt een wet op de burgerrechten, speciaal voor Noord-Ierland. De Noord-Ierse politie wordt hervormd. Gevangen terroristen komen vervroegd op vrije voeten. De Britse troepenmacht in Noord-Ierland wordt geleidelijk gereduceerd.