Poldernederlands

In NRC Handelsblad van 23 maart wijdt Hans den Hartog Jager in zijn stuk over het nieuwe tijdschrift Noordzee onder meer aandacht aan het 'Poldernederlands', welke term Jan Stoop heeft bedacht voor het verschijnsel dat steeds meer 'jonge vrouwen met een hogere opleiding' de klinker die gespeld wordt als ei of ij uitspreken als 'aai'.

Een paar dagen later kwam het fenomeen ter sprake in een televisieprogramma. Jan Stoop en een vrouwelijke taalkundige gaven er hun visie op. Daarbij vielen termen als 'natuurlijk praten', 'gemakzuchtig praten' en 'een beetje stoer doen'.

Er is een hele categorie jonge vrouwen die de 'aai' van huis uit hebben meegekregen en er moeite mee hebben deze klank af te leren. Men legge zijn oor eens te luisteren in bijvoorbeeld Rotterdam. Daar wordt de 'aai' er met de paplepel ingegoten. Mocht daarvan bij vrouwen met een redelijke scholing nog iets doorklinken, dan heeft dat dus bepaald niets te maken met 'stoer doen'.

Nog minder is dat het geval met een ander verschijnsel dat zich meer en meer voordoet bij vrouwen (en in wat mindere mate bij mannen) die zich via radio en televisie tot ons wenden: de angst voor scherpe medeklinkers. Als in hun tekst de hierboven al genoemde naam Noordzee voorkomt, hóór je een d en een z, in plaats van een t en een s. Dagelijks ervaar je dit taalbederf, gepleegd door jonge mensen die nota bene juist zo goed voor de dag willen komen. “Tod zondag”, hoor je bijvoorbeeld. Of: “Hed zjoernaal”.

Het zijn voorbeelden van een vorm van hypercorrectie die zijn oorsprong vindt in Amsterdam en omstreken. Wie daar is opgegroeid in een eenvoudig gezin, spreekt elke z uit als een s en elke v als een f. Je wilt het graag afleren als je maatschappelijk echt wat te vertellen krijgt. En dan sla je door naar het andere uiterste.