Jean-Marc Varaut; Rechts door zee

BORDEAUX, 31 MAART. Maître Jean-Marc Varaut is van nature redelijk tevreden, ook met zichzelf. Dat verschijnsel treedt acuut aan het licht als hij woensdagnacht de vrijspraak zou verzekeren van Maurice Papon, de 87-jarige verdachte die model staat voor wat Fransen haten of bewonderen in hun hoge ambtenarenkaste vóór, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.

Als advocaat weigert de geboren jurist Varaut geen klanten. Dat is een ouderwets principe waar hij aan hecht. Hij betreurt het dat hij vooral rechtse klanten aantrekt, linkse zou hij niet weigeren. Zijn vak is het verdedigen van stellingen mits moeilijk. Maar hij is monarchist en katholiek en in beide heeft hij een hang naar mystiek. Dat tekent in zekere mate ook zijn klantenkring.

Tot Papon bewaart hij duidelijk afstand, uit berekening, of van nature. Maar als professioneel raadsman is de net 65 geworden Varaut al jaren bezig het proces tegen de voormalige topambtenaar en minister naar zijn hand te zetten. Door er op te hameren dat Papon de zondebok is van een collectief schuldgevoel, dat het collaborerende regime van maarschalk Pétain in zijn persoon terecht staat. Door te zeggen dat het proces oneerlijk is want vijftig jaar te laat.

Op de vraag 'Waar was je zelf tijdens de oorlog?' antwoordt hij steevast: 'in de Vercors'. Wat in het Frans gelijk staat aan: in het verzet. Zo is zijn gevoel voor humor. Hij vertelt er niet bij dat hij tien was, en er kuurde om te herstellen van de oorontstekingen die hem als kind al vrij doof hadden gemaakt. De kwaal belette hem tot zijn grote spijt deel te nemen aan de Algerijnse oorlog.

De afwikkeling van Frankrijks koloniale erfenis leverde wel veel werk op - hij verdedigde onder meer generaal Challe, een van de complotteurs tegen De Gaulle. Het bezorgde hem ook emotioneel een tehuis, rechts van rechts. Hij waardeert het dat Jean-Marie Le Pen op de begrafenis van zijn zoon kwam. Politieke banden met het Front National zijn niet bekend, wel zijn steun voor de antigaullistische, extreem-rechtse presidentskandidaat Tixier-Vignancour in 1965.

Varaut is niet alleen een briljant procesadvocaat, hij is ook schrijver en historicus, trots op zijn lidmaatschap van de Académie des sciences politiques et morales, een zuster van de beroemdere Académie Française. Hij schreef onder meer over de Holocaust en het proces van Neurenberg. Het Proces van Jezus behandelde een oudere zaak. Het proefschrift dat hij veertien jaar geleden verdedigde ging over 'strafrechtelijke verantwoordelijkheid', precies waar hij kansen voor zijn huidige cliënt ziet. En voor een nieuw boek.