In schaatsrecords zit nog steeds rek

De klapschaats en de 'flitspakken' waren dit seizoen de wondermiddelen in de recordjacht van de schaatsers. Volgens de coaches zullen op de Spelen van 2002 nieuwe grenzen worden verlegd.

ROTTERDAM, 31 MAART. In 1895 reed Jaap Eden in Hamar een wereldrecord op de tien kilometer in 17 minuten en 56 seconden. In 1971 schaatste Ard Schenk die afstand 'slechts' drie minuten sneller (14.55,9). Op de Olympische Winterspelen in 1994 in Hamar voltooide Johann Olav Koss de langste afstand in 13.30,55. Dat messcherp geachte record heeft vier jaar stand gehouden voordat Gianni Romme het dit seizoen twee keer brak.

Eerst op de Spelen en zondagnacht tijdens de WK afstanden. Het record dat Koss goud bezorgde is in twee maanden verpulverd tot 13.08,71. Met dank aan de klapschaats die volgens de wetenschappers nog meer tijdwinst per ronde moet kunnen opleveren dan de bijna 22 seconden die Romme op deze afstand won ten aanzien van het Noorse schaatsfenomeen van weleer.

Niettemin is de evolutie van de schaatsrecords in een stroomversnelling gekomen. Vanaf de intrede van de klapschaats en nog enkele andere technologische ontwikkelingen, zoals beter geprepareerd ijs en aerodynamische strippen, schoten bijna op alle afstanden de beste tijden seconden omlaag. De Japanse kanonskogel Shimizu boekte op de 500 meter relatief misschien nog de geringste progressie. Hij won nog geen seconde op de recordtijd van Dan Jansen in 1994: 34.82 om 35.76.

Op de 1.000 meter was er 2,7 seconden tijdwinst voor Boucher ten opzichte van Miyabe in 1994: 1.09,60/1.12,37. De snelste tijd op de 1.500 meter ging in twee jaar ruim 4 seconden omlaag. Sdral reed afgelopen weekeinde 1.46,43, terwijl Noake op dezelfde baan in 1996 uit kwam op 1.50,61. De vijf kilometer voltooide Romme vrijdagnacht in 6.21,64. Dat was 13.5 seconden sneller dan Johann Olav Koss in 1994.

Gezien het gemak waarmee de records werden gerealiseerd en het late tijdstip in een vermoeiend seizoen, is de verwachting dat in al die scherpe tijden nog meer rek zit. De rijders zullen hun trainingsarbeid aanpassen aan de snellere techniek. En de wetenschappers kunnen naar nog minder luchtweerstand streven. Meer strips op de pakken en wellicht valt er nog iets te experimenteren met de brillen. De wonderbaan van Calgary heeft ook bewezen dat er het een ander valt te verbeteren aan de ijsvloer.

De coaches rekenen echter niet meer op spectaculaire verschillen, zoals dit seizoen. Er zal een vervlakking van de records optreden omdat het voordelige effect van de klapschaats grotendeels is benut. Bovendien zullen de allroundkampioenschappen in het post-olympische jaar weer populairder worden, hetgeen ten koste gaat van de specialisatie per afstand. Gianni Romme heeft bijvoorbeeld al aangekondigd zich ook in de strijd op de grote vierkamp te willen mengen, hetgeen zijn basissnelheid alleen maar ten goede kan komen.

Het EK is volgend seizoen in Heerenveen, het WK in Hamar. Maar Thialf organiseert ook het WK afstanden. Pas in 2002 wordt een nieuwe explosie verwacht in de recordtijden. Dan vinden de Winterspelen plaats in Salt Lake City op een baan die hoger ligt dan de Olympic Oval van Calgary. De rijders bevonden zich het afgelopen weekeinde op 1.035 meter.

De schaatsers en de coaches zijn voor enkele maanden van het ijs gestapt en zullen de komende weken rondom het groene tafellaken in conclaaf treden met de bestuurders. Het is schrijnend dat succescoach Henk Gemser, de man achter de gouden oogst van Ids Postma en Gianni Romme, nog steeds niet weet waar hij volgend seizoen aan toe is.

Gemser stelt wat eisen, maar hij is zijn gewicht in goud waard. “De route die de bond nu volgt is mij volledig onbekend”, zei de Friese vakman in Calgary. En hij liet doorschemeren niet onwelwillend tegen een commercieel avontuur te staan. Daaruit spreekt al een vermoeden dat hij niet veel fiducie heeft in de onderhandelingen met de KNSB. De bond, die het al eerder liet aankomen op een breuk met de maestro onder de schaatscoaches Leen Pfrommer, weet zich gesterkt door de opvatting van de marketingdeskundigen.

Er lijkt vooralsnog geen bedrijf bereid om in ruil voor een geringe exposure miljoenen te steken in een alternatieve schaatsploeg. Al beloven allerlei zaakwaarnemers, die plotseling zijn opgestaan, misschien gouden bergen. De rijders zullen te allen tijde rondom internationale wedstrijden moeten verschijnen in de kleding van hoofdsponsor Aegon. Een derde reclame-uiting van een privé-geldschieter is volgend seizoen toegestaan, maar in geringe omvang.

De KNSB heeft het contract met Aegon verlengd tot 2002. Volgend seizoen kunnen de kampioenen tussen de vijf en zeven ton opstrijken als zij titels veroveren en reclamecontracten afsluiten met de hoofdsponsor. “Misschien dat een enkele stuntsponsor in bijvoorbeeld twee jaar een beter salaris kan bieden”, zei Aegon-woordvoerder Ton Elias eind '97. “Maar dat is voor een rijder kijken naar de korte termijn.”

Hij wees op de voordelen van de Stichting Start die de schaatsers na hun sportloopbaan helpt met de opbouw van een maatschappelijke carrière. “Als Gianni Romme een fietsenwinkel wil beginnen, kunnen wij hem helpen met het schrijven van een businessplan.”

Op het technische vlak zou de KNSB er goed aan doen Gerard Kemkers, die zijn sporen in Amerika ruimschoots heeft verdiend, klaar te stomen voor het grote werk. In Henk Gemser en sportcoördinator Ab Krook heeft hij uitstekende leermeesters. Daarnaast zal de bond conclusies moeten trekken uit de wetenschap dat Sijtje van der Lende de vrouwenploeg weer terug naar af heeft gebracht. De kloof met de Duitse rijdsters heeft beschamende vormen aangenomen.

Wereldranglijst mannen

1 Rintje Ritsma (Ned) 37.17 1.47.57 6.25.55 13.28.19 151.990 2 Ids Postma (Ned) 36.48 1.47.08 6.33.09 13.45.91 152.777 3 Roberto Sighel (Ita)37.38 1.47.47 6.30.23 13.36.92 153.072 4 Gianni Romme (Ned) 38.45 1.53.20 6.21.49 13.08.71 153.767 5 K C Boutiette (VS) 36.49 1.48.55 6.39.67 13.44.03 153.841 6 Bart Veldkamp (Bel) 38.19 1.49.50 6.27.58 13.29.19 153.907 7 Steve Elm (Can) 37.58 1.48.70 6.32.77 13.42.70 154.225 8 Keiji Shirahata (Jap) 37.59 1.48.79 6.33.60 13.48.53 154.639 9 Johann Olav Koss (Nor) 37.98 1.51.29 6.34.96 13.30.55 155.099 10 Toru Aoyanagi (Jap) 37.22 1.49.23 6.40.16 14.00.45 155.668 11 Frank Dittrich (Dui)38.65 1.53.64 6.30.08 13.30.33 156.054 12 Neal Marshall (Can) 36.80 1.48.82 6.44.04 14.13.04 156.129 13 Falko Zandstra (Ned)37.89 1.50.90 6.39.57 13.46.96 156.161 14 Takahiro Nozaki (Jap) 38.05 1.52.19 6.35.76 13.43.24 156.184 15 Carl Verheijen (Ned)38.46 1.50.93 6.38.79 13.43.01 156.465

Vrouwen

1 Gunda Niemann (Dui) 40.57 1.57.20 4.01.67 6.58.63 161.777 2 Claudia Pechstein (Dui) 40.12 1.57.30 4.04.78 6.59.61 161.977 3 Anni Friesinger (Dui) 40.40 1.56.95 4.05.86 7.13.46 163.705 4 Emese Hunyady (Oos) 39.13 1.57.64 4.12.01 7.15.23 163.867 5 Jennifer Rodriquez (VS) 40.03 1.57.82 4.09.18 7.16.78 164.511 6 Tonny de Jong (Ned) 40.87 2.01.43 4.10.77 7.06.34 165.775 7 L. Prokasjeva (Kaz) 41.20 2.01.65 4.06.34 7.10.39 165.845 8 Annamarie Thomas (Ned) 39.47 1.59.02 4.14.38 7.26.73 166.212 9 A. Mitscherlich (Dui) 40.71 2.01.00 4.12.09 7.17.12 166.770 10 Yvonne van Gennip (Ned) 41.54 2.00.68 4.11.94 7.14.13 167.169 11 Becky Sundstrom (VS)39.16 1.58.69 4.19.35 7.33.80 167.328 12 S. Bazjanova (Rus) 40.77 2.01.54 4.12.87 7.19.68 167.396 13 Chris Witty (VS) 38.70 1.57.68 4.22.57 7.38.20 167.507 14 Mie Uehara (Jap) 40.75 2.01.92 4.14.32 7.18.63 167.639 15 T. Trapeznikov (Rus)40.45 2.02.00 4.15.33 7.20.19 167.690