'Historische' dag voor uitbreiding Europese Unie

Vandaag beginnen de echte onderhandelingen over uitbreiding van de EU met vijf Oost-Europese landen en Cyprus. Gisteren overheerste de vreugde en spraken 26 ministers van een 'historisch' moment.

BRUSSEL, 31 MAART. De Britse minister van Buitenlandse Zaken, Robin Cook, viel gisteren de eer te beurt om een taart met 26 vlaggen in gelijke porties te verdelen. Vreugde overheerste tijdens de eerste dag van de officiële onderhandelingen over uitbreiding van de Europese Unie.

De vijftien ministers van Buitenlandse Zaken van de EU en hun elf collega's van de kandidaat-lidstaten - door voorzitter Cook gewaarschuwd dat overschrijding van hun vijf minuten spreektijd zou afgaan van de lunch - gebruikten allemaal de term “historisch”. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Van Mierlo, zei daarom in zijn toespraakje niets gehoord te hebben waarmee hij het niet eens was en er bij voorbaat vanuit te gaan dat hij zich ook zou aansluiten bij wat sprekers na hem zouden zeggen.

Maar er werd gisteren toch ook gesproken over sociale problemen, bijvoorbeeld over de gevolgen van noodzakelijke saneringen in de Poolse staalindustrie en in de kolenmijnen in heel Oost-Europa. Polen, het grootste van de kandidaat-lidstaten, was het land dat het meeste haast toonde. Minister Geremek sprak de wens uit dat zijn land al voor het lidmaatschap van de EU betrokken zal worden bij de besprekingen over hervorming van het EU-landbouwbeleid, van de structuurfondsen en van de instituties. Maar die hervormingen willen de huidige EU-lidstaten juist voltooien voordat onderhandelingen nog gecompliceerder worden dan ze nu al zijn, omdat er nog meer landen kunnen meepraten.

De meest uitvoerige feestvierder was Cyprus, hoewel de onderhandelingen over toetreding van het eiland de grootste problemen opleveren. Alleen de Grieks-Cyprioten waren naar Brussel gekomen. Het noordelijke Turks-Cyprische deel van het eiland weigert aan de onderhandelingen deel te nemen zolang geen einde is gekomen aan de tweedeling. Turkije, dat als enige land de Turks-Cyprische regering erkent, herhaalde gisteren dat het deelname van Cyprus aan de onderhandelingen niet aanvaardbaar vindt zolang aan de deling van het eiland geen einde is gekomen.

De Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Ismail Cem was gisteren op Cyprus en waarschuwde voor “escalatie”. De representatie van Cyprus door alleen een Grieks-Cyprische delegatie noemde hij “zeer gevaarlijk”. Hij vroeg de EU het besluit te heroverwegen “voordat het te laat is en voordat de Grieks-Cyprische regering de weg bereidt naar een nieuwe oorlog op het eiland”.

De Grieks-Cyprische minister van Buitenlandse Zaken Kasoulides zei in Brussel echter te verwachten dat de onderhandelingen met de EU ertoe zullen bijdragen dat het conflict op het eiland wordt opgelost. De Cyprische deling drukte de vreugde gisteren dan ook niet. De Grieks-Cyprische regering had de gebeurtenis zondagavond al met een diner gevierd. Gisteren stond voor het gebouw van de Europese Raad van Ministers een grote tent, waar onder begeleiding van een orkestje Grieks-Cyprische wijn, ouzo en hapjes genuttigd konden worden.

De ergernis van Turkije dat het niet samen met de andere kandidaat-leden aan de gebeurtenis gisteren kon deelnemen werd slechts even aangeroerd door de Britse minister Cook. Hij zei dat Turkije volgens dezelfde normen wordt beoordeeld als andere landen die tot de EU willen toetreden. Maar de EU vindt Turkije - onder andere op het gebied van de mensenrechten - nog niet voldoen aan de eisen die worden gesteld aan landen die gisteren zijn begonnen met het toetredingsproces.

De Franse minister Védrine heeft gisteravond Griekenland wel opgeroepen het veto in te trekken op de betaling aan Turkije van reeds lang toegezegde EU steun. Hij kreeg daarbij de steun van onder anderen zijn Duitse collega Kinkel en van Van Mierlo. Maar de Britse voorzitter Cook voorkwam dat het tijdens een bespreking van alleen de EU-ministers tot een uitgebreide discussie hierover kwam. Turkije heeft gewaarschuwd dat het niet zal deelnemen aan een associatieraad met de EU die voor mei is gepland, als niet eerst het Griekse veto is ingetrokken.