De prins is terug in Cambodja

Vorig jaar ontvluchtte de Cambodjaanse prins Ranariddh Sihanouk zijn vaderland. Vanochtend keerde hij terug om opnieuw de strijd aan te binden met zijn aartsrivaal, Hun Sen.

PHNOM PENH, 30 MAART. Negen maanden nadat hij zijn geliefde Cambodja als een dief in de nacht had verlaten omdat zijn politieke rivaal en mede-premier Hun Sen op het punt stond gewapenderhand alle macht naar zich toe te trekken keerde prins Norodom Ranariddh vanmorgen terug in zijn land, als een baken van hoop voor zijn angstige achterban. Met een fleurige bloemenketting om zijn nek, en omringd door diplomaten, partijgenoten en bodyguards, stapte de prins kort na twaalf uur uit de Boeing 737 van Thai Airways, de luchtvaartmaatschappij van het buurland waar Ranariddh de afgelopen maanden in ballingschap leefde.

Honderden aanhangers klapten hun handen blauw in de brandende Cambodjaanse zon toen zij de prins weer zagen. In hun ogen is Ranariddh de enige die een einde kan maken aan de alleenheerschappij van Hun Sen, die sinds zijn coup, begin juli vorig jaar, het land in een ijzeren greep houdt.

De vreugde rond de rentree van de prins maakt echter nog lang geen einde aan de vrees onder zijn trouwe schare fans dat Hun Sen voorlopig zal blijven volharden in zijn intimidatiepolitiek richting Ranariddh en consorten. Afgelopen weekeinde werd daarvan weer een verontrustend voorbeeld geleverd, toen een bestuurder van Ranariddhs FUNCINPEC-partij, luitenant-kolonel Chea Vutha, werd doodgeschoten na afloop van een bijeenkomst waarop de terugkeer van de prins werd voorbereid. Volgens mensenrechtenorganisaties in Cambodja is hij de 44ste partijgenoot van Ranariddh die sinds de staatsgreep is vermoord.

Hun Sen ontkent dat zijn troepen achter die moordacties zitten. Hij probeert al maanden lang de schuld voor alle onrust in Cambodja in de schoenen van Ranariddh te schuiven. De prins was, zo zegt Hun Sen, vorig jaar via grootscheepse wapensmokkel en collaboratie met overgebleven guerrillagroeperingen van de Rode Khmer juist zelf bezig een aanval voor te bereiden op hem. Hun Sen moest dus wel ingrijpen, vertelt hij zijn volk sindsdien. Om de rechtvaardiging van zijn coup kracht bij te zetten liet hij Ranariddh eerder deze maand bij verstek veroordelen tot 35 jaar gevangenisstraf en een boete van 54 miljoen dollar.

Die straf is vorige week officieel kwijtgescholden door Ranariddhs vader, koning Sihanouk. De amnestie was een van de onderdelen van een Japans vredesvoorstel dat de weg moet plaveien naar vrije en eerlijke verkiezingen in Cambodja eind juli. Ranariddhs terugkeer maakt ook onderdeel uit van het Japanse plan. Nu gaat het erom dat de prins zich kan laten inschrijven voor de verkiezingen en zijn campagne kan beginnen. Diplomaten wezen er vandaag op dat Ranariddh ongetwijfeld op meer obstakels zal stuiten op zijn weg naar de verkiezingen. “Hun Sen zal Ranariddh waar mogelijk dwars zitten”, zegt een Westerse diplomaat.

Ook onder Ranariddhs aanhangers bestaat die vrees. “Wij lopen hier allemaal met een bepaalde angst vandaag”, vertelt Thach Bunroeun, Cambodja's ambassadeur in de Verenigde Staten en lid van FUNCINPEC.

Pagina 4: Ranariddh

Ambassadeur Thach Bunroeun voelt zich niet geheel op zijn gemak. “Dit is op dit moment geen land waar we ons als politici vrij kunnen uiten en kunnen zeggen wat we willen”, zegt de ambassadeur. Hij maakt deel uit van een groep van tientallen FUNCINPEC-leden die vandaag naar Pnhom Penh zijn gekomen om de prins te begroeten. De meesten komen uit Australië en de Verenigde Staten. “De slimme Cambodjanen zitten ver hier vandaan”, grapt één van Tahch Bunroeuns assistenten.

Als Ranariddh zich door de haag supporters aan de rand van de luchthaven heeft gewrongen en na een welkomsttoespraak van amper drie zinnen in een piepende microfoon, in een gereedstaande landcruiser is geholpen om naar zijn tijdelijke verblijfplaats in de hoofdstad te rijden, ziet hij de eerste tekenen dat niet iedereen blij is met zijn terugkeer. Voor de ingang van het vliegveld staat een groep demonstranten met kartonnen borden waarop - speciaal voor de massaal opgekomen internationale pers - in het Engels geschreven staat dat men tegen Ranariddh's rentree is. Het is, zo blijkt later, een demonstratie van mensen die amper weten wat ze doen en de Engelse teksten vaak op de kop in de lucht houden. “Ingehuurd door Hun Sen”, mompelt Tahch Bunroeun.

Hij lijkt gelijk te hebben. Als Ranariddh's auto uit het zicht verdwenen is, worden de demonstranten in grote vrachtwagens geladen en teruggereden naar de dorpen waar ze vandaan komen. Afgelopen zaterdag was Pnhom Penh ook al het toneel van dergelijke demonstraties. De meeste deelnemers krijgen tienduizend riel (circa 5 gulden) om mee te doen en worden na afloop van hun optreden thuisgebracht.

Prins Ranariddh zal zich weinig aantrekken van de 'Hun Sen-shows', zoals de demonstraties door zijn fans worden genoemd. Na vier dagen vol vergaderingen met diplomaten en partijgenoten verlaat de prins donderdag zijn land alweer om in Bangkok zijn campagne verder voor te bereiden. “Ons budget is beperkt”, zegt een adviseur van de prins. “En bovendien willen we de veiligheid van de prins niet nodeloos in gevaar brengen”.

    • Max Christern