Vaarwel gulden

De Wisselaars, zondag 29 maart, 21.36-23.50u.

“Helmut bleib hard, Helmut bleib hard!”, moedigde Wim Kok zijn Duitse ambtsgenoot Helmut Kohl aan. Kohl had zich met de Franse president Chirac, tijdens een bijeenkomst van Europese regeringsleiders in Dublin, in een hoek van de vergaderzaal teruggetrokken. De twee discussieerden hevig over de Duitse eis voor nationale begrotingsdiscipline, wanneer in de Europese Unie vanaf 1999 de ene munt, de euro, zou zijn ingevoerd.

Helmut hield stand. Deze lezing van de gebeurtenissen, een van de vele gedenkwaardige momenten op weg naar de Economische en Monetaire Unie, komt van de Duitse minister van Financiën Theo Waigel, in de BBC-documentaire “De Wisselaars” die de VPRO op zondagavond uitzendt.

Het programma is goed getimed: in het eerste weekeinde van mei nemen de regeringsleiders de beslissing welke landen mee mogen doen met de muntunie. Daarmee begint het meest ingrijpende Europese project sinds de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap in 1957. De zwaarte van dat besluit staat in schrille verhouding tot de verstrekte publieksvoorlichting. Verder dan dat de ene munt handig is op vakantie, en goed voor de economie komt die doorgaans niet.

“De Wisselaars” maakt overtuigend duidelijk dat de muntunie van begin af aan een politiek Frans-Duits project is geweest. Geheel in de traditie van de Britse BBC hebben de makers vrijwel iedereen die er de afgelopen jaren mee te maken heeft gehad, voor de camera gekregen. Vrijwel alle Franse, Duitse en Britse hoofdrolspelers van de afgelopen dertig jaar treden op, ook Ruud Lubbers en Gerrit Zalm.

Een voice-over, de alwetende verteller die documentaires vaak hun vaart ontneemt, is nauwelijks nodig omdat kundig knip- en plakwerk de betrokkenen zelf vrijwel het gehele verhaal vertellen. Zo houdt de documentaire vaart. Dat is maar goed ook, want de ruim twee uur van hoge informatiedichtheid op de late avond zullen veel vergen van de kijker. Maar wat is een investering van twee uur op het besluit om straks in mei voor eeuwig de gulden op te geven?

    • Maarten Schinkel