Snelheid

Ljubomir Ljubojevic vroeg me of ik versneld kon schrijven. Ik zei dat ik maar twee vingers gebruikte, maar hij bedoelde het anders.

Ik moest dynamisch schrijven, zodat de lezers door mijn nerveuzestijl een indruk zouden krijgen van de snelheid van de partijen. Ik vond juist dat het zo langzaam ging.

Voor de zevende keer wordt in Monte Carlo het Ambertoernooi gehouden. De spelers krijgen 25 minuten bedenktijd per partij, plus tien seconden per zet in de partijen waar ze bord en stukken mogen zien, en twintig seconden per zet in de blindpartijen. Ze vinden dat ze erg snel moeten spelen en natuurlijk is dat ook zo.

De tijd vliegt als je nadenkt.

Als je als toeschouwer zit te kijken lijkt het juist heel traag. Je verwacht dat de partij als een film aan je voorbij vliegt. Als iemand twee minuten nadenkt lijkt het een eeuwigheid. Maar als je even de blik van de schermen afwendt om koffie in te schenken, geldt weer een heel ander tijdsbesef. Als je terugkomt blijken er zoveel zetten te zijn gedaan dat je niet meer kunt reconstrueren wat er precies gebeurd is. Hoe snel je het schaken ook maakt, de kijkers willen het altijd nog sneller.

Behalve als Jeroen Piket en Loek van Wely in de perskamer tussen de officiële partijen door voor de lol aan het vluggeren zijn.

Het gaat in het tempo dat tegenwoordig gebruikelijk is als de schaakjeugd zich amuseert. Tien minuten bedenktijd, niet per partij maar per match. Een match telt tien partijen. Als je in de eerste partij twee minuten bedenktijd gebruikt, heb je voor de volgende negen partijen nog acht minuten over. Wie de tijd overschrijdt in bijvoorbeeld de zesde partij, verliest ook de laatste vierpartijen.

In de eerste partij gaat het nog langzaam. Wel twee of drie minuten gebruiken ze, eigenlijk onverantwoord want het betekent dat ze voor de volgende gemiddeld minder dan een minuut overhebben. In een minuut kunnen ze een partij spelen, maar minder wordt link. In het begin heerst nog een serieuze schaakmoraaal. Ze proberen goede zetten te doen. Later willen ze alleen nog maar de stukken zo snel mogelijk over het bord bewegen, of de tegenstander dwingen om een zet te doen in een ver hoekje waar hij alleen met een kostbare halve seconde vertraging bij kan. Verbluffend hoe snel schakers hun stukken over het bord kunnen jagen.

Leuk voor de Spaanse filmploeg die hier rondloopt om een educatieve schaakvideo te maken. Waarschijnlijk zullen de kopers van de video niet geloven dat het echt is. Ze zien een versnelde film waarin rare mannetjes in krankzinnig tempo hun armen bewegen.

“Over vijf jaar wordt het wereldkampioenschap op deze manier gespeeld,“ zegt iemand. We lachen en we weten dat we vijf jaar geleden ook gelachen zouden hebben als voorspeld zou zijn dat in 1998 het FIDE-wereldkampioenschap met rapidpartijen zou worden beslist.

In de blindpartijen worden dit jaar veel stukken weggegeven. Karpov blunderde een dame weg, Anand een toren, in een gewonnen toreneindspel tegen Piket. Piket kreeg van Van Wely ook nog een toren cadeau, maar hij zag het niet. En er was nog veel meer.

Alleen Kramnik speelde de blindpartijen solide. In het algemeen klassement stond hij daardoor bijna het hele toernooi bovenaan. In de voorlaatste ronde naderde Ivantsjoek tot een half punt achterstand door Piket met 2-0 te verslaan. In de laatste ronde had Kramnik het moeilijk, want hij moest twee partijen tegen Anand spelen. Ivantsjoek moest tegen Sadler, die ook verschrikkelijk sterk is, maar toch lang niet zo sterk als Anand. Beide matches werden 1-1 en het was Shirov die ervan proviteerde. Hij won met 2-0 van Wely en deelde met Kramnik de eerste plaats.

Dit is uit de blindpartij Piket-Ivantsjoek. Over zijn laatste zet, 18...Ta8-b8 had Ivantsjoek lang nagedacht. Piket dacht nu een combinatie te 'zien' en speelde 19. Pd4-b3 Pc5xb3 dat speelde Ivantsjoek ? tempo 20. Dc4-g4 Hier keek Piket zijn tegenstander indringend aan om te zien of die schrok. Ze kunnenniet de stukken zien in de blindpartijen, maar wel elkaar. Wit dreigt mat en damewinst en na 20...Lf6 21. Txc8 Tfxc8 brengt wit met 22. Pf1 zijn materiaal in veiligheid, waarna hij in groot voordeel is.

Maar Ivantsjoek was helemaal niet geschrokken, hij aarzelde geen moment en antwoordde onmiddellijk met 20...Dc8xc1+, een zet die hij al gezien moet hebben toen hij 18...Tb8 speelde. Nu schrok er wel iemand, Piket. Wit staat verloren. Er volgde 21.

Tb1xc1 21. Lxc1 Pxd2 verliest ook. 21...Lf6 22. Pd2xb3 22. Lxf6 Pxf6 23. Dd1 was misschien iets hardnekkiger, maar na 23...Pxc1 24. Dxc1 Tfc8 staat zwart ook gewonnen.

22...Lf6xb2 23. Tc1-b1 Tb8xb3 24. g2-g3 Tf8-b8 en zwart won makkelijk door zijn materieel overwicht. Indrukwekkend, zeker voor een blindpartij.

De mooiste partij van het toernooi werd gespeeld met de stukken in zicht.

Wit Karpov-zwart Shirov 1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pg1-f3 Lf8-g7 4. g2-g3 0-0 5. Lf1-g2 d7-d6 6. 0-0 Pb8-c6 7. Pb1-c3 a7-a6 8. Tf1-e1 Ta8-b89. Ta1-b1 Deze stelling hadden ze ook in het laatste Hoog-ovenstoernooi. Daar deed Shirov 9...Pa5 10. Da4 b6 9...Tf8-e8 10. d4-d5 Pc6-a5 11. Pf3-d2 c7-c5 12. a2-a3 Pf6-g4 13. Dd1-c2 Pg4-e5 14. b2-b3 b7-b5 15. h2-h3 b5xc416. b3xc4 Tb8xb1 17. Pc3xb1 Dd8-b6 18. Pb1-c3 Lc8-f5 19. e2-e4Lf5-d7 20. Pc3-d1 Te8-b8 21. f2-f4

21...Ld7-a4!

Moeilijk te zeggen of dit een verrassing voor Karpov was, want welke zet kan hij anders verwacht hebben? 22. Dc2xa4 Pe5-d3 23. Pd2-f3 Pd3xe1 24. Pf3xe1 Db6-b1 25.

Da4xa5 Db1xc1 26. Lg2-f3 26. Da4 werd later als een betere verdediging aangegeven. Als zwart meteen toe wil slaan met 26...Ld4+ 27. Kh2 Tb1 komt 28. De8+ Kg7 29. Dxe7 Dxd1 30. e5 en wit houdt eeuwig schaak. 26...Lg7-d4+ 27. Kg1-h2 Tb8-b3 28. h3-h4 Tb3xa3 29. Da5-d8+ Kg8-g7 30. e4-e5 Dc1-d2+ 31.

Pe1-g2 Ta3xf3 32. Dd8xe7 d6xe5 33. h4-h5 Dd2xd1 Wit gaf op.

Misschien herinnert u zich de partij Nijboer-Anand, die tijdens het laatste Hoogovenstoernooi werd gespeeld. Anand kwam in een scherpe openingsvariant heel snel gewonnen te staan. Pas op! In dezelfde variant werd hij nu verpletterend verslagen.

Wit Shirov-zwart Anand, rapidpartij.

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 Pb8-c6 6. Lc1-g5 e7-e6 7. Dd1-d2 Lf8-e7 8. 0-0-0 Pc6xd4 9. Dd2xd4 0-0 10. f2-f4 Dd8-a5 11. Kc1-b1 Tf8-d8 12. h2-h4 Lc8-d7 13. Lf1-d3 Nijboer deed 13. Le213...h7-h6 14. e4-e5 d6xe5 15. f4xe5 Ld7-c6 16. Dd4-e3 Een nieuwe zet. Een jaar geleden, in het vorige Ambertoernooi, hadden ze dezelfde stelling en toen deed Shirov 16. Df4 16...Td8xd3 17. Td1xd3 h6xg5 18. h4xg5 Lc6xg2 19. g5xf6 Lg2xh1 20. De3-g1 Zwart gaf op.