OOK NA WAARSCHUWING LEIDT OPWINDING TOT SEKSUELE AANTREKKING

Hoe en wanneer beïnvloedt iemands emotionele of lichamelijke toestand gevoelens en oordelen over andere mensen? In 1974 publiceerden Donald Dutton en Arthur Aron (destijds verbonden aan de University of British Columbia in Vancouver) een onderzoek dat de sociaal-psychologische gemoederen nog steeds bezighoudt.

Ze brachten mannen in een toestand van lichamelijke en emotionele geprikkeldheid ('arousal') door ze via een wiebelige brug van touwen en plankjes een zeventig meter diep ravijn te laten oversteken. Deze groep bleek meer aan seks denken en zich sterker aangetrokken te voelen door een mooie vrouw die aan de overkant staat, dan mannen die zojuist over een stevige houten brug, drie meter boven een riviertje, hebben gelopen.

Onderzoekers van de University of North Carolina in Chapel Hill hebben nu een meta-analyse gemaakt van alle experimenten die er ooit zijn gedaan over het verband tussen arousal en iemand aantrekkelijk vinden (33 experimenten, verdeeld over 16 wetenschappelijke artikelen en drie ongepubliceerde dissertaties) (Journal of Personality and Social Psychology, januari 1998). In zo'n meta-analyse worden eventuele tegenstrijdige resultaten tussen experimenten nader onderzocht door te kijken naar de relatieve statistische sterkte van de effecten. Ook kan worden gekeken naar factoren die van invloed zijn op - in dit geval - het verband tussen arousal en aantrekking.

Arousal bleek alleen te leiden tot een sterkere aantrekking tot het andere geslacht (in de meeste experimenten voelden mannelijke proefpersonen zich aangetrokken tot vrouwelijke onderzoeks-medewerkers) en niet tot het aardiger vinden van willekeurige personen ongeacht hun sekse. Dit versterkt het idee dat het om romantische of seksuele aantrekking gaat. Overigens werd in geen van de onderzoeken rekening gehouden met mogelijke homoseksualiteit van de deelnemers. Verder treedt het effect niet alleen op bij negatieve arousal (gebaseerd op angst), maar ook bij neutrale of positieve arousal: na intensief sporten of het bekijken van porno. Ten slotte bleek dat mensen hun arousal zelfs abusievelijk interpreteren als seksuele opwinding, óók als ze expliciet aan de echte oorzaak van hun arousal herinnerd worden ('denk eraan, u hebt net gesport').

Eigenlijk was dit natuurlijk al duidelijk uit het onderzoek van Dutton en Aron. Je zou immers zeggen dat de deelnemers in het bruggenonderzoek best wisten dat hun hartkloppingen werden veroorzaakt door de spanningen die ze zojuist boven het ravijn hadden doorstaan. Toch hebben psychologen een tijdlang aangenomen dat deze mannen het ravijn even vergeten waren toen ze hun arousal aan de aantrekkelijke dame toeschreven.

De onderzoekers uit Chapel Hill concluderen dat mensen willekeurig welke arousal automatisch en onbewust interpreteren als seksuele of romantische aantrekking, mits daarvoor een geschikte kandidaat aanwezig is. Als ze vervolgens opmerken dat ze hun arousal misschien wel ten onrechte toeschrijven aan iemands aantrekkelijkheid, kunnen ze hun oordeel over die persoon eventueel corrigeren. Dit zullen ze echter alleen doen als ze het erg belangrijk vinden om een accuraat oordeel over die persoon te vormen, en als ze niet mentaal overbelast zijn (bijvoorbeeld doordat ze haast hebben, moe zijn of aan andere dingen moeten denken). Doordat dus aan nogal wat voorwaarden moet worden voldaan, zal deze correctie meestal niet optreden of incompleet zijn.