Aftocht uit Jordaan-oever; Netanyahu en Ross: geen akkoord

TEL-AVIV, 28 MAART. Premier Benjamin Netanyahu en de Amerikaanse bemiddelaar Dennis Ross hebben gisteren geen overeenstemming bereikt over de grootte van de verdere Israelische terugtrekking van de westelijke Jordaan-oever.

Na een gesprek van ruim vier uur onthielden beide partijen zich van commentaar. Danny Naveh, de secretaris van de Israelische regering, zei dat Netanyahu en Ross tijdens hun eerste onderhoud niet over percentages door Israel op te geven land op de westelijke Jordaan-oever hebben gesproken.

Israel en de VS verschillen diepgaand van mening over het gebied dat Israel volgens de akkoorden met de Palestijnen aan het Palestijnse zelfbestuur moet overdragen. Om veiligheidsreden en vanuit nationale overwegingen weigert Netanyahu een nog officieus Amerikaanse voorstel te aanvaarden om zich tijdens de tweede van drie terugtrekkingen uit 13,1 procent uit de westelijke Jordaan-oever terug te trekken. Volgens de Israelische leider, die rekening moet houden met felle oppositie in zijn regeringscoalitie tegen verder terugtrekken, is dat onaanvaardbaar. Hij hamert er voortdurend op dat een procent van de westelijke Jordaan-oever even groot is als de oppervlakte van de stad Tel-Aviv om de “pijn” van het opgeven van land duidelijk te maken.

Netanyahu is met een tegenvoorstel gekomen onder de slagzin “kwaliteit van de terugtrekking” in plaats van “de omvang ervan”. Het door Israel te verlaten land zou aanzienlijk minder zijn dan 13,1 procent maar zou zodanig zijn verdeeld dat de Palestijnse steden Nablus, Jenin, Ramallah en Bethlehem (in een bocht om Jeruzalem heen) territoriaal met elkaar worden verbonden. In de Israelische media werd er gisteren op gewezen dat dergelijke verbindingen tussen Palestijnse steden de basis kunnen vormen voor de stichting van een “Palestijnse mini-staat” op de westelijke Jordaan-oever.

Indien de Palestijnen er 13,1 procent land bij krijgen komt 47 procent van de westelijke Jordaan-oever in Palestijnse handen. In een deel ervan - gebied B - oefenen Israel en de Palestijnen gezamelijke veiligheidsfuncties uit.

Het blad Haaretz onthulde gisteren dat het ministerie van defensie sluiks bezig is met het stichten van nieuwe nederzettingen in bezet gebied die (nog) geen goedkeuring van de regering hebben gekregen. De krant spreekt van het “witwassen van nederzettingen”. Het gaat volgens Haaretz om drie nederzettingen die het punt van terugkeer zijn gepasseerd.

Volgens Israelische commentatoren speculeert de Palestijnse leider Yasser Arafat er op dat de meningsverschillen tussen Israel en de VS zo diepgaand zijn dat president Clinton het sein op groen zal zetten voor een Amerikaans vredesplan. Hij gaat er volgens deze mening van uit dat het Amerikaanse standpunt dichter bij het Palestijnse dan Israelische standpunt zal liggen.

Of Netanyahu het zover wil laten komen dat de VS voor de eerste maal in het Israelisch-Palestijnse conflict openlijk en officieel stelling nemen tegen Israel valt te betwijfelen. Hij heeft zich weliswaar uitgesproken tegen een “Amerikaans diktaat” maar heeft de deur opengehouden voor Ross om een gulden middenweg te vinden. De “zenuwoorlog” tussen Israel en de VS speelt zich ook in Washington af waar het Netanyahu nog niet is gelukt een eensgezind Amerikaanse joods front tegen het Amerikaanse voorstel te vormen. Volgens Israelische correspondenten schrikken joodse Amerikaanse leiders terug voor een confrontatie met Clinton over twee of drie procent op de westelijke Jordaan-oever.