Van Mierlo pal achter Cook in Midden-Oosten

DEN HAAG, 27 MAART. Minister Van Mierlo (Buitenlandse Zaken) staat achter de ontmoeting die zijn Britse collega Cook vorige week dinsdag als voorzitter van de Europese Unie in Zuid-Jeruzalem, nabij de omstreden joodse woonwijk-in-aanbouw Har Homa, met een Palestijnse volksvertegenwoordiger had.

Volgens Van Mierlo heeft Cook, die wegens deze ontmoeting scherpe kritiek van de Israelische premier Netanyahu kreeg, met zijn demonstratieve gebaar de kwestie-Har Homa “weer op de kaart gezet”.

Van Mierlo kwam met deze en andere opmerkingen over de rol van de EU in het Midden-Oosten gisteren in de Tweede Kamer in aanvaring met woordvoerders van VVD, CDA en GPV.

De minister had betoogd dat Cook zijn collega's uit de andere EU-landen vooraf had ingelicht over zijn plan nabij de wijk Har Homa de Palestijnse volksvertegenwoordiger Salah Ta'amir te ontmoeten. De heftige kritiek daarop van premier Netanyahu, die een persconferentie en een diner met Cook afzegde, noemde Van Mierlo gisteren “zwaar overdreven”. De Israelische premier had daarmee volgens Van Mierlo “de bedoeling een rel te maken”.

Dat Cook ondanks de voorspelbare irritatie van Netanyahu niet van zijn plan afzag “is uiteindelijk niet zo slecht geweest”, meent Van Mierlo. “Als hij van zijn plan had afgezien zou dat ook demonstratieve betekenis hebben gehad, zulke evenhandedness had ook tot immobiliteit kunnen leiden. We moeten als EU blijven proberen onze rol in het Midden-Oosten te spelen”.

Daarbij moet de Unie naast de Verenigde Staten een “complementaire bijdrage” leveren. Maar zij kan in een situatie als in het Midden-Oosten niet altijd volstrekt evenwichtig opereren, zij heeft duidelijk positie gekozen en daarmee de indruk weersproken dat de VS er voor de politiek zijn en Europa voor het geld, zei hij.

De discussie met de Kamerleden Weisglas (VVD), De Jong (CDA) en Van Middelkoop (GPV) kreeg een geagiteerd karakter na Van Mierlo's opmerking: “De Amerikaanse regering heeft met name kennis van de joodse lobby in de VS, maar ik bestrijd dat Amerikanen in de psychologie van de tegenstellingen in het Midden-Oosten hoger zijn ontwikkeld dan Europa. Bovendien kan Amerika niet zonder de EU in het Midden-Oosten, al was het maar om steun in het Congres te houden”. Daaraan voegde Van Mierlo toe dat de VS ondanks het stagnerende vredesproces “het afgelopen jaar nul druk op Israel hebben uitgeoefend”, terwijl de eensgezindheid van de EU zou zijn toegenomen sinds het Nederlandse voorzitterschap, in de eerste helft van 1997.

Van Middelkoop noemde dit “onheus” tegenover de VS, die “veertig jaar voor Israels veiligheid hebben gezorgd”. Weisglas en De Jong verweten Cook en Van Mierlo “een onverstandige confrontatiekoers jegens Israel”. De EU kan niet demonstreren én willen bemiddelen, zei Weisglas. Naar zijn mening mist de EU “de macht, de eensgezindheid en de evenwichtigheid” om in het Midden-Oosten een eigen rol naast de VS te spelen.

“De complementariteit van Europa is slechts economisch. Cook heeft op het verkeerde moment op verkeerde manier het verkeerde thema op de agenda gebracht”, zei Weisglas. Hij bracht voorts in herinnering dat de Franse president Chirac nog maar een half jaar geleden tijdens een bezoek aan het Midden-Oosten geheel voor eigen rekening pleitte voor een Palestijnse staat.