SPD-leider Schröder: EMU wordt ziekelijke vroeggeboorte

BONN, 27 MAART. Gerhard Schröder, kanseliers-kandidaat voor de SPD in Duitsland, heeft gewaarschuwd voor de risico's van de euro. De Europese burgers moeten zich realiseren, dat door de “overhaaste” invoering van de Europese muntunie volgend jaar in eerste instantie arbeidsplaatsen zullen verdwijnen, zei Schröder gisteren.

“De euro zal geen bloeiende landschappen voortbrengen”, verklaarde de sociaal-democraat Schröder en ironiseerde deze uitspraak van kanselier Helmut Kohl, die “bloeiende landschappen” in de vroegere DDR had beloofd. Schröder deed zijn uitspraken met het oog op het lang verwachte advies van de Duitse Bundesbank over de euro, dat vanmiddag bekend wordt gemaakt. De Beierse minister-president Edmund Stoiber meende vanmorgen al te weten, dat de Bundesbank instemt met het lidmaatschap van elf landen. Eind van de middag pas zullen minister Theo Waigel van Financiën en Bundesbankpresident Hans Tietmeyer een gezamenlijke verklaring afleggen.

SPD-lijsttrekker Schröder liep evenwel al vooruit op de aanbeveling van de Bundesbank. De monetaire unie leidt volgens Schröder tot een “ziekelijke vroeggeboorte” in de hoop, dat “het kind het redt en de ouders gelukkig zullen worden”. Het is aan de SPD om de risico's te beperken, zei de populaire Schröder, die het bij de Bondsdagverkiezingen in de herfst opneemt tegen bondskanselier Kohl.

De CDU kritiseerde Schröders uitspraken als “bangmakerij”. Vanmiddag beraadt de regering-Kohl zich over het rapport van de Bundesbank, dat ze gisteren heeft ontvangen. De regering had de Bundesbank als onafhankelijke partij om advies gevraagd over de muntunie. Een overgrote meerderheid van de Duitse bevolking is nog altijd sceptisch over de euro. Aan het oordeel van de Bundesbank wordt door alle Duitsers grote waarde gehecht. 'Niet alle Duitsers geloven in god, maar in de Bundesbank geloven ze allemaal', zei de Fransman Jacques Delors, voormalig president van de Europese Commissie eens.

Experts rekenen erop, dat de bank uitgaat van de deelname van elf landen aan de monetaire unie. De Bundesbank zal geen onzekerheid op de financiële markten willen riskeren, heet het in beurskringen. Verwacht wordt dat de Bundesbank tussen de regels door evenwel niet zal terugschrikken voor kritiek over de sanering van de overheidsfinanciën in verschillende EU-landen. Een aantal landen zoals Italië en België, heeft het euro-criterium voor de omvang van de staatsschuld niet vervuld.

SPD-lijsttrekker Schröder staat in zijn kritiek op de muntunie niet alleen.

Vier Duitse economen, die bij het Constitutionele Hof in Karlsruhe een procedure zijn begonnen voor uitstel van de euro, voelen zich gesterkt door de kritiek in het EMI-rapport van deze week. “Uit het rapport blijkt overduidelijk dat niet alle landen aan alle euro-criteria voldoen. Het Verdrag van Maastricht wordt op eclantante wijze geschonden. Dat kan het Hof in Karlsruhe niet accepteren”, zegt Wilhelm Nölling, een van de vier klagers, desgevraagd in een reactie. Nölling was als voorzitter van de centrale bank in Hamburg ook tien jaar lang (1982-1992) bestuurslid van de Bundesbank.

Nölling noemt de aanbevelingen van het EMI, voorloper van de Europese Centrale Bank, aan de zondaars “ongeloofwaardig” en “absurd”. Landen als Italië en België worden aangespoord zo snel mogelijk omvangrijke overschotten op hun begroting te verwezenlijken, zodat de staatsschuld daalt. Maar dat is volgens Nölling volstrekt onrealistisch; “dat weet Duisenberg ook”.

Ook is het EMI opvallend kritisch over de hoge schuldenstand van Nederland en Duitsland, zegt Nölling die “verrast” is over de openhartige toon van het instituut. De bankiers van het EMI geven volgens Nölling onverbloemd toe, dat de cijfers in een aantal landen er veel mooier uitzien dan ze in werkelijkheid zijn.

Landen als Italië, maar ook Frankrijk en Duitsland hebben met tal van tijdelijke maatregelen en “trucs” hun cijfers opgepoetst, maar zij kunnen dergelijke bezuinigingen onmogelijk jarenlang volhouden, meent Nölling.

De oud-bankier vindt dat het Verdrag van Maastricht “op zijn kop wordt gezet”.Afgesproken was dat alle landen hun problemen zouden hebben opgelost vòòrdat ze in de monetaire unie kwamen. “De criteria moesten duurzaam zijn vervuld. Nu dreigen landen met de euro te beginnen en krijgen de waarschuwing mee, dat ze in de toekomst de criteria duurzaam moeten zien te vervullen. Dat is een pertinente schending van Maastricht”, vindt Nölling. Landen als Italië, Frankrijk en Duitsland, die een hoge werkloosheid hebben, overbelaste sociale stelsels en pensioensystemen, zijn volgens hem nauwelijks in staat duurzaam aan de euro-criteria te voldoen. Nölling hoopt dat de klacht nog in april door het Hof in Karlsruhe in een openbare hoorzitting zal worden behandeld. Die kans wordt door experts uiterst klein geacht.