Plan voor volgende eeuw; Sociaal stelsel verder geprivatiseerd

DEN HAAG, 27 MAART. De uitvoering van de sociale zekerheid wordt verder geprivatiseerd, maar de overheid blijft bepalen of iemand recht heeft op een sociale uitkering.

Over deze hoofdlijnen zijn PvdA-minister Melkert en zijn VVD-staatssecretaris De Grave (beiden Sociale Zaken) het eens geworden. Hun visie op de sociale zekerheid in de volgende eeuw wordt volgende maand besproken in de ministerraad.

De uitvoerders van de sociale zekerheid zoals Gak, Cadans en SFB kunnen wat Melkert en De Grave betreft volledig commercieel worden. In ruil daarvoor moeten ze het deel van hun werk dat nu nog publiek is, namelijk de beoordeling of iemand recht heeft op een WW- of WAO-uitkering, overdragen aan een overheidsinstelling.

Doel van deze onderverdeling is dat de uitvoerders door de vrije markt worden gestimuleerd de kosten te verlagen. Zo hopen de beide bewindslieden dat de uitvoerders elkaar gaan beconcurreren op de laagste kosten en op het terugbrengen van uitkeringsgerechtigden op de arbeidsmarkt. Door deze reïntegratie daalt het aantal uitkeringsgerechtigden, waardoor het totale uitkeringsbedrag daalt. Dat werkt weer positief door in de hoogte van de premie die werknemers moeten betalen.

Melkert en De Grave willen evenwel voorkomen dat uitvoerders elkaar gaan beconcurreren op het beoordelen of WW'ers en WAO'ers wel recht hebben op een uitkering. Dit zou volgens de bewindslieden er toe kunnen leiden dat een uitvoerder van de sociale zekerheid gestimuleerd wordt om bijvoorbeeld een WAO'er streng te keuren om te voorkomen dat deze een (volledige) uitkering krijgt, waardoor de uitkeringslasten voor de uitvoerder omlaag worden gebracht.

Hetzelfde geldt voor de toekenning van de WW. De beoordeling of iemand het aan zichzelf te wijten heeft dat hij werkloos is en dus een lagere of geen uitkering krijgt, blijft een taak van de overheid.

Onduidelijk is waar precies de grens ligt tussen waar de bestaande uitvoerders nog objectief en administratief kunnen beoordelen of iemand recht heeft op een uitkering en waar de nieuw op te richten overheidsinstelling de subjectieve 'claimbeoordeling' doet. De regels rondom die beoordeling, in het jargon de polisvoorwaarden genoemd, blijven in handen van de wetgever.

De nota van Melkert en De Grave zal een rol spelen bij de onderhandelingen voor het nieuwe kabinet. Alle betrokkenen op het terrein van de sociale zekerheid, sociale partners en bestaande en nieuwe uitvoerders, hebben tot de verkiezingen de tijd om op de voorstellen te reageren.

Dat de vijf uitvoeringsinstellingen (GAK, GUO, SFB, Cadans en Uszo) elkaar vanaf 2001 mogen gaan beconcurreren, was al eerder aangekondigd. Ook was al bekend dat dan nieuwe uitvoerders zich op de markt mogen melden.

De uitvoeringsinstellingen zijn straks commerciële bedrijven die kunnen proberen opdrachten los te krijgen bij het bedrijfsleven.