'Onze rol is niet het vermogen van Unilever te beheren'; Directeur van Progress Van Niekerk

Unilever krijgt naar schatting twee miljard gulden cadeau van het eigen pensioenfonds Progress. Het fonds kampt met het luxeprobleem dat het opgebouwde vermogen veel te groot is in verhouding tot de pensioenverplichtingen.

ROTTERDAM, 27 MAART. Twee jaar lang hebben ze erover gedaan. In het jaarverslag over 1995 repte het pensioenfonds van Unilever, Progress, voor het eerst over de noodzaak om een nieuwe financieringsregeling te treffen met 'sponsor' Unilever. Reden: het pensioenfonds kreeg dankzij het voorzichtige premiebeleid uit het verleden en de eigen profijtelijke beleggingen zoveel extra geld binnen dat het opgebouwde vermogen veel te groot werd in verhouding tot de omvang van de verplichtingen - de pensioenen die nu en in de toekomst aan de Nederlandse werknemers van Unilever betaald moeten worden.

Het luxeprobleem van Progress - een overvolle kas - werd de laatste jaren alleen maar sterker door de alsmaar voortdurende hausse op de effectenbeurzen. Op dit moment beschikt het fonds over een vermogen van bijna 8 miljard gulden, tegen pensioenverplichtingen van circa 4,2 miljard gulden. Daarmee komt de dekkingsgraad op zo'n 185 procent. “Zoveel hebben we niet nodig”, zegt ir. J.T. van Niekerk, algemeen directeur van Progress.

Om toch iets met de overtollige gelden te doen, gaf het pensioenfonds de afgelopen jaren al in totaal 550 miljoen gulden terug aan Unilever. Daarnaast hoeven noch Unilever noch de werknemers sinds 1990 pensioenpremies te betalen en komen de kosten voor een nieuwe pensioenregeling (waarbij onder andere de VUT wordt vervangen door een prépensioen) volledig voor rekening van het pensioenfonds.

Al die maatregelen bleken echter niet voldoende om de verhouding tussen vermogen en verplichtingen beter in proportie te krijgen. “We hebben twee jaar geleden al de conclusie getrokken dat we een structurele oplossing moesten vinden”, zegt Van Niekerk. De nu gevonden oplossing bestaat uit twee delen. In de eerste plaats wil het fonds een nieuwe waarderingsmethode invoeren voor het belegde vermogen, waarbij niet de oorspronkelijke aanschafprijs maar de huidige prijs van de bezittingen de waarde op de balans bepaalt. Omdat bij deze methode de waarde meer gaat fluctueren, is een aantal bufferreserves ingesteld. Bedraagt het vermogen meer dan de omvang van de verplichtingen en de buffers, dan krijgt Unilever die overwaarde uitgekeerd. De nu reeds opgebouwde overwaarde - berekend op twee miljard gulden - kan de komende jaren in tranches van 350 miljoen gulden per jaar aan Unilever worden terugbetaald.

Anders dan bij Nedlloyd, dat enkele jaren geleden 100 miljoen gulden uit het eigen pensioenfonds kreeg, is er geen sprake van dat Progress door Unilever onder druk is gezet om het overtollige pensioengeld terug te sluizen naar de werkgever. “Het was geheel ons eigen initiatief om de regeling te herzien”, aldus Van Niekerk. “Onze rol als pensioenfonds is om de toegezegde pensioenrechten na te kunnen komen, niet om vermogensbeheerder voor Unilever te worden.”

Werknemers van Unilever hoeven volgens Van Niekerk niet bang te zijn dat de overheveling van twee miljard gulden naar Unilever gevolgen heeft voor hun pensioen. Het Nederlandse Unilever-personeel heeft recht op een pensioen dat gebaseerd is op het laatstverdiende salaris. Op 60-jarige leeftijd kan men ophouden met werken; wie langer doorgaat, krijgt een hogere uitkering. Mocht het pensioenfonds - bijvoorbeeld als gevolg van torenhoge inflatie of een wereldwijde beurscrash - in de toekomst niet volledig aan de verplichtingen kunnen voldoen, dan is Unilever verplicht om de tekorten onmiddelijk aan te vullen. Van Niekerk: “Die garantie was er altijd al, maar is wel een belangrijk onderdeel van de nu gemaakte afspraken”

Omgekeerd hebben de werknemers ook geen recht op klagen dat twee miljard van 'hun' pensioengeld nu naar hun werkgever gaat, vindt Van Niekerk. Vanmorgen is de deelnemersraad van Progress, die voor de helft bestaat uit werknemers van Unilever en voor de helft uit gepensioneerden, formeel om advies gevraagd met betrekking tot de nieuwe financieringsmethode en de terugstorting van twee miljard aan Unilever. Hoewel vorig jaar, bij de verkoop van de chemiepoot van Unilever aan ICI, nog enig gemor ontstond onder de 2000 betrokken werknemers omdat zij een deel van de overwaarde van Progress mee wilden nemen, verwacht Van Niekerk niet dat de deelnemersraad morgen zal protesteren. “Natuurlijk moeten we zorgvuldig uitleggen waarom we die stap doen, maar iedereen begrijpt heel goed dat niemand er bij is gebaat dat er teveel geld in het fonds zit. Unilever niet, wij niet, maar ook de werknemers niet. Die hebben de toezegging van een goed pensioen. Dat wordt nu niet minder, maar ook niet meer.”