Kunststof waterleiding

In het kopermuseum krijgen de koperen doofpot en de koperen beddenpan binnenkort gezelschap van een nieuwkomer: de koperen waterleiding. Na een lange alleenheerschappij moet de roodkoperen pijp het veld ruimen voor de kunststof waterleiding.

Duitse en Franse fabrikanten staan te springen om de Nederlandse markt te veroveren met hun pvc-systemen (pvc is een afkorting van polyvinylchloride) voor warm en koud water en de KIWA heeft hun producten zojuist goedgekeurd. Installateurs zien er wel wat in. Kunststof pijpen zijn veel lichter, en ze worden, in tegenstelling tot koperen pijpen, ook veel minder gestolen. De koperen pijpen op bouwplaatsen vormen een geliefd doelwit van junks die er wat bij willen verdienen. Nu loopt drinkwater natuurlijk al langer door een kunststof pijp. Toevoerleidingen buitenshuis zijn vaak van pvc - maar alleen als de grond niet vervuild is. Als dat wel zo is worden koperen of gietijzeren leidingen gebruikt. Sinds in het begin van de jaren tachtig duidelijk werd dat de methylbromide waarmee tuinders hun kassen ontsmetten door de pijpwand kon dringen, wordt pvc alleen in schone grond toegestaan.

Binnenshuis was er al een kunststofvariant toegelaten (van PE, polyetheen) maar alleen voor koud water. In de praktijk wordt deze flexibele leiding vooral op campings en in tuinhuisjes gebruikt - in gewone huizen geeft de koperen pijp nog de toon aan. Bij afvoerleidingen is het wel overal pvc wat de klok slaat, maar in afvoerleidingen staat geen druk, het water valt er zo doorheen.

De pvc-pijpen die nu door de KIWA zijn goedgekeurd kunnen alles aan: heet water, koud water en water onder druk. Dat geldt niet alleen voor de pijp, maar ook voor het hele systeem - dus ook voor de fittingen: haakse bochten ('knietjes'), de T-stukken en de koppelstukken ('sokken'). De verbindingen zijn altijd de zwakste schakels, en daarom verleent de KIWA pas goedkeuring als het hele systeem getest is. Het zijn geen misselijke tests. Terwijl in het waterleidingnet de druk zelden boven de drie bar komt, wordt op het water in de pijpen en de verbindingen tien bar druk gezet, en in een andere testcyclus wordt het water vijfduizend keer van 20 graden op 95 graden gebracht.

Het pvc-systeem zoals dat door het Franse bedrijf Girpi voor toepassingen binnenshuis op de markt wordt gebracht, ziet er fraai uit. Het systeem heet HTA-2 en het materiaal wordt pvcc genoemd, pvc van polyvinylchloride, en de extra c staat voor crosslinked, wat een techniek is om het materiaal nog steviger te maken. Het levert gladde, stevige pijp op in een beschaafde crèmekleur, fraai spuitgegoten knietjes en stevig uitgevoerde muurplaten (met een koperen draadbus waarin een kraan kan worden gedraaid). De verbindingen worden gelijmd met een speciale pvc-lijm. Moeilijk is het aanleggen van een waterleiding met dit systeem niet en importeur Martens in Oosterhout verwacht dat het pvcc het op de doe-het-zelf-markt aardig gaat doen.

De thuisfitter was tot dusverre op koperen pijp aangewezen, en voor de verbindingen waren er twee mogelijkheden: solderen met een gasvlam - voor velen een hachelijk avontuur - of knelkoppelingen gebruiken. Dat zijn verbindingen waarin een koperen ringetje dat om de buis wordt gekneld voor de afdichting moet zorgen. Er komt geen gasvlam aan te pas, maar het vereist het krachtig en koelbloedig tegen elkaar in draaien van twee flinke moeren - en zoals Donald Duck vaak heeft laten zien, kan de onbedwingbare neiging om een moer nog even net wat vaster te draaien desastreuze gevolgen hebben.

Bij de KIWA zien ze eigenlijk alleen maar voordelen van pvc-waterleidingen in huis. “Een pvc-pijp is van binnen gladder dan koperen pijp en dat geeft veel minder geruis als de buren de wc doortrekken”, zegt ing. H. van Driel van de KIWA. Hij noemt nog een paar voordelen: een gladde pijp biedt hinderlijke aanslag minder aanknopingspunten, en het water ondervindt minder weerstand. Dat betekent weer een hogere stroomsnelheid en minder drukverlies. “En pvc gaat zeker vijftig jaar mee”, zegt Van Driel.

Ook P.M. de Visser, chef onderzoek en bijzondere projecten van het waterleidingbedrijf van Amsterdam ziet allerlei voordelen. “Pvc is licht, hanteerbaar, en het corrodeert niet.” Bovendien, zo leggen diverse waterdeskundigen uit, als het drinkwater een geringe hoeveelheid zuur bevat - wat in Nederland niet, maar bijvoorbeeld in de voormalige DDR wel voorkomt - staat een koperen leiding geringe hoeveelheden koper af aan het water. De leiding wordt er op den duur dunner van en bij mensen kan koper in het water tot kortdurende maag- en darmklachten leiden. Er gloort een mooie toekomst voor de pvc-pijp.