Jean Charest; 'Redder Canada'

MONTREAL, 27 MAART. Jean Charest hoefde gisteren maar oui te zeggen en Engelssprekend Canada zag de toekomst van het land een stuk zonniger in. Na ruim drie weken zware druk diende de leider van de Conservatieve Partij in Ottawa gisteren zijn ontslag in, om een uitdaging aan te gaan die hem door het hele land is opgedrongen: maak, bij de aanstaande verkiezingen in de overwegend Franstalige deelstaat Québec, een einde aan het ontwrichtende bewind van de separatisten.

Met dat doel voor ogen stelde Charest zich gisteren kandidaat voor het leiderschap van de Liberale Partij van Québec, het pro-Canadese alternatief voor de Parti Québécois (PQ) die de deelstaat regeert. Daarmee staat de zege van de PQ, die Québec wil losmaken uit Canada, niet langer vast bij de verkiezingen die binnen anderhalf jaar gehouden moeten worden. Uit opiniepeilingen is gebleken dat de charismatische Charest de enige federalist is die de Liberalen in Québec aan een overwinning kan helpen.

Als tweetalig, uitgesproken voorstander van een verenigd Canada hoopt Charest nu premier te worden van de deelstaat en een derde referendum over onafhankelijkheid af te wenden. De PQ van de populaire premier Lucien Bouchard belooft juist na herverkiezing wel een referendum te zullen houden, als een herkansing voor dat van 1995. Toen behaalden de separatisten op een haar na een meerderheid en viel Canada bijna uiteen.

“De economie en de toekomst van Québec zijn voortdurend gijzelaars van een politiek debat dat ons vreselijk veel kost”, opende Charest gisteren meteen de aanval op de mogelijkheid van een nieuw referendum. Hij wees op de lage economische groei in Québec en de uittocht van Engelstaligen naar Ontario. De “voortdurende zwakte en instabiliteit” van Québec schreef hij toe aan het bewind van de PQ.

Charest, 39, een veteraan in Ottawa ondanks zijn jonge leeftijd, had zijn zinnen aanvankelijk gezet op het Canadese premierschap. Toen echter begin deze maand het leiderschap van de Liberale Partij van Québec vrijkwam, riep de plicht. Charest werd tegen zijn wil uitgeroepen tot 'redder van Canada', een imago waartegen hij zich heeft verzet. “Mijn leiderschap kan de plaats niet innemen van ieders verantwoordelijkheid om dit land te laten werken”, hield hij gisteren vol.

Zijn reputatie als een felle federalist verwierf hij bij het referendum van 1995. In tegenstelling tot de Canadese premier Jean Chrétien, die Québec zonodig kwaadschiks binnen de confederatie wil houden, benadrukt Charest liever de voordelen die Canada de deelstaat te bieden heeft. Zo zwaaide hij tijdens de referendumcampagne met zijn Canadese paspoort en maande hij de Québécois over de waarde ervan na te denken. “Ik zie er geen tegenstelling in om zowel een Québécois te zijn als een Canadees”, aldus Charest.

Maar Bouchard, evenals Charest in de jaren tachtig minister onder de Canadese Conservatieve premier Brian Mulroney, denkt daar anders over. Hij heeft Charest al afgewezen als een “gezant van Ottawa”, een beschadigende omschrijving in Québec. Daarmee is de toon gezet voor een titanenstrijd tussen de twee rivalen, met als inzet het voortbestaan van Canada.