Drastische hervormingen voorgesteld; Blauwdruk voor nieuwe Britse welvaartsstaat

LONDEN, 27 MAART. Vijftig jaar na de vorming van de Britse welvaartsstaat heeft de Labourregering gisteren een discussiestuk gepubliceerd dat als basis moet dienen voor drastische hervorming van de sociale zekerheid.

Uitgangspunt is dat iedereen werkt die kan werken, en dat wie dat niet kan bijstand krijgt. “We willen een systeem dat alleen maar mensen steunt die dat echt nodig hebben, en anderen helpt zichzelf te redden”, schrijft premier Blair in het voorwoord. Als titel heeft de blauwdruk: 'Nieuwe Ambities voor Onze Natie: een Nieuw Contract voor Sociale Zekerheid'.

De Labourregering beschouwt de modernisering van de welvaartsstaat als haar voornaamste missie, naast hervorming van de grondwet en verbetering van het onderwijs. De begroting die minister van Financiën Gordon Brown anderhalve week geleden presenteerde, moest daartoe een eerste aanzet geven. De verzorgingsstaat werkt niet, verkondigen Blair en Brown bij herhaling. De kosten zijn de afgelopen tien jaar verdubbeld tot 93 miljard pond, ruim driehonderd miljard gulden. Tegelijkertijd vallen steeds grotere groepen Britten door het sociale vangnet. Een op de vier Britse huishoudens leeft onder de armoedegrens die op de helft van het modaal inkomen wordt gesteld.

Het discussiestuk staat bol van doelstellingen en uitgangspunten. Het rapport bevat niet minder dan dertig graadmeters waaraan het succes van de modernisering kan worden afgelezen. Zo moet de hervorming ervoor zorgen dat er minder kinderen opgroeien in gezinnen waar niemand werkt, tot een verlaging van het aantal tienerzwangerschappen, tot daling van het aantal jonge langdurig werklozen, tot terugdringing van uitkeringsfraude. Maar over de uitwerking van die plannen blijft het discussiestuk vaag. De regering volstaat met algemene principes zoals dat iedereen de plicht heeft voor zichzelf te zorgen en dat een groter deel van de sociale zekerheid door de particuliere sector moet worden verzorgd.

Wetenschappers op het terrein van de sociale zekerheid klaagden gisteren dat de hervorming veel minder radicaal is dan aanvankelijk was beloofd. Staatssecretaris Frank Field had van Tony Blair uitdrukkelijk de opdracht gekregen 'om het ondenkbare te bedenken' en zich niks aan te trekken van gevestigde belangen. Maar zijn eerste concept voor een moderniseringsplan stuitte binnen het ministerie van Sociale Zekerheid op hevige weerstand. Ook binnen het kabinet rees de vrees dat een al te rigoureuze aanpak zou stranden op massaal verzet. De Conservatieven noemden het discussiestuk gisteren “een fanfare van gemiste kansen”.