Zoeken naar boeken

Er zijn literatuurwetenschappers die geen gebruik maken van de mogelijkheden van het Internet, maar tsjonge, jonge, wat missen die een hoop. Juist zij zijn bij uitstek aangewezen op bibliotheken en archieven. Bovendien is het aanbod in die sector zeer professioneel.

De meeste instellingen hadden hun bestanden al gedigitaliseerd of waren daarmee bezig, maar je moest er wel altijd zelf in de computer kijken (en in de kaartenbakken natuurlijk). Nu heb je, via je modem, miljoenen boektitels en tijdschriftpublicaties binnen handbereik. Let wel: nog lang niet alles staat in de computer en doorgaans vind je alleen titels of samenvattingen, maar in vergelijking met vroeger is dat al een paradijselijke start van een onderzoek.

Internationaal zijn er honderden databases te doorzoeken maar laten we ons hier beperken tot een enkele belangrijke in Nederland. Wie wil weten of er over een bepaald onderwerp iets is geschreven, volgt de volgende stappen.

1. Begin in de Nederlandse Centrale Catalogus (NCC, www.konbib.nl). Dit bestand bevat de bibliografische gegevens en vindplaatsen van 12 miljoen boeken en bijna 500.000 tijdschriften in meer dan 400 bibliotheken in Nederland. De database wordt voortdurend bijgewerkt. Men kan het bestand op twaalf manieren doorzoeken (bv. op titel, auteur en trefwoord). Vervelende bijkomstigheid: als tien mensen tegelijk zoeken, kom je er niet in en dat gebeurt de laatste tijd vaak. Dat geldt trouwens ook voor de volgende bestanden.

2. Wilt u weten of er over uw onderwerp ook iets in recente tijdschriften staat, kijk dan in Online Contents. Hier vindt u de inhoudsopgaven van 12,5 duizend tijdschriften op alle wetenschapsgebieden. Dit bestand, waarin sinds 1992 wordt gewerkt, bevat vooral wetenschappelijke, maar ook algemene en populair-wetenschappelijke tijdschriften. Het groeit jaarlijks met meer dan twee miljoen artikelbeschrijvingen.

3. Kijk ook even onder het kopje 'Regionale bestanden'. Hier vindt u Adamnet, HofNet, IJsselNet, NoordNet, RODAMnet e.a. Laatstgenoemde geeft toegang tot de titels van 2,5 miljoen boeken en tienduizenden tijdschriften in de Gemeentebibliotheek Rotterdam, de Bibliotheek van de Erasmus Universiteit en die van het Rotterdamsch Leeskabinet en het Maritiem Museum Prins Hendrik.

4. Absoluut onmisbaar voor Neerlandici is de Bibliografie Nederlandse Taal- en Literatuurwetenschap. Een jungle in boekvorm, je beste vriend als digitaal bestand. Deze prachtige database, die wekelijks wordt uitgebreid, bevat beschrijvingen van boeken en tijdschriftartikelen over de Nederlandse en Friese taal- en letterkunde. Er zijn ook buitenlandse publicaties opgenomen. Aan de beschrijvingen zijn trefwoorden en systematische codes toegevoegd. De perioden 1940-1945 en 1960-1994 zijn geheel ontsloten; de perioden 1946-1959 en 1995-1996 zijn in bewerking.

5. Minstens even onmisbaar, zeker voor mensen met biografische en historische belangstelling, is het CEN, de Catalogus Epistularum Neerlandicarum. Dit is een catalogus van de tot op heden ontsloten brieven in de collecties van de Universiteitsbibliotheken van Amsterdam, Leiden, Groningen en Utrecht, plus een aantal belangrijke musea en stadsbibliotheken. In het CEN worden 800.000 brieven beschreven of kort samengevat.

Hoe komt u bij al dit heerlijks? Door lid te worden van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Voor 30 gulden per jaar krijgt u een leenpasje dat onbeperkt toegang biedt tot nog talloze andere schatten. Dat er werkelijk nog wetenschappers en onderzoekers zijn die geen gebruik maken van deze mogelijkheden, ik kan er met mijn pet niet bij.