'Schending van verdrag Maastricht'

BONN/DEN HAAG, 26 MAART. Europese economen die zich de afgelopen periode kritisch hebben uitgelaten over de invoering van één Europese munt hebben teleurgesteld gereageerd op de gisteren gepubliceerde rapporten van de Europese Commissie en het Europees Monetair Instituut.

Volgens de Duitse econoom prof. Renate Ohr van de universiteit Stuttgart/Hohenheim kan de euro kan niet op de geplande datum van 1 januari 1999 worden ingevoerd. “Grote landen als Duitsland, Frankrijk en Italië voldoen niet aan alle criteria, die het verdrag van Maastricht voorschrijft. Bovendien wijst niets erop dat deze landen de criteria ook duurzaam zullen vervullen. Uitstel van de euro is het enige alternatief.”

De econoom Ohr is een van de initiatiefnemers van een politiek manifest, dat vorige maand in Duitsland openbaar werd gemaakt. Daarin pleiten 150 economen, net als in 1992, voor uitstel van de Europese muntunie. De groep is inmiddels gegroeid tot 170 economen.

Ohr meent dat de Europese Commissie en het Monetair Instituut een “pure politieke beslissing” hebben genomen met hun conclusie, dat elf landen aan de monetaire unie kunnen deelnemen. “De criteria zijn zo ruim geïnterpreteerd, dat iedereen kan meedoen. Economisch gezien klopt er niets van”, stelt Ohr.

Jarenlang is de Italiaanse staatsschuld gestegen, meent Ohr, en pas de laatste twee jaar is een dalende tendens te bespeuren. Volgens de Duitse econoom is dat onvoldoende om te kunnen spreken van het “duurzaam vervullen” van de euro-criteria. Voor de Duitse belofte, dat de staatsschuld volgend jaar zal dalen geeft Ohr ook weinig.

Ohr vreest dat de muntunie na een aantal jaren uit elkaar zal klappen, omdat de onderlinge belangen van de landen teveel uiteen lopen. De hoge werkloosheid in Frankrijk, Duitsland en Italië is volgens Ohr een groot risico voor de Europese munt, omdat deze landen moeite hebben hun sociale stelsel te hervormen. Het grote manco is volgens Ohr, dat de monetaire unie niet hand in hand gaat met een politieke unie zoals politici oorspronkelijk hadden beloofd.

Arjo Klamer, hoogleraar aan de Erasmus-Universiteit en initiatiefnemer van de pas opgerichtte 'Vereniging voor een democratisch Europa' is al even teleurgesteld als Ohr. “Door de eenzijdige fixatie op- financieel economsiche grootheden, wordt Europa een continent waar de Amerikaanse president Reagan en de Britse premier Thacher hun vingers bij zouden aflikken”, zegt hij. “Met deze enge criteria koerst Europa af op een uiterst conservatief beleid. Opmerkelijk dat sociaal-democraten daar zo enthousiast aan mee doen. De grote bedrijven krijgen vrij spel, waarbij de belangen van werknemers in het niet vallen. Op het terrein van de werkloosheid verkeert Europa in een crisis en er wordt geen vinger naar uitgestoken.”

Paul de Grauwe, hoogleraar te Leuven, zei vanmorgen in een vraaggesprek met de Volkskrant dat de Europese Commissie en het EMI zich niet aan het verdrag van Maastricht hebben gehouden. “Gelukkig hebben de Europese Commissie en het EMI besloten een oogje dicht te knijpen, zodat ook de landen met een hoge schuld mee kunnen doen. Daarmee wordt feitelijk het verdrag terzijde geschoven. Want als men de woorden goed leest, dan kan geen andere conclusie worden getrokken dan dat landen als België en Italië niet voldoen aan de criteria. (...) Stel dat Italië niet was geselecteerd. Dat had tot enorme fluctuaties op de wisselmarkten geleid, met alle gevolgen vandien. De risico's voor de EMU zijn veel groter als zo'n land niet meedoet.”