Op jacht naar paling en platvis

Wie wil vissen op de Waddenzee, kan mee met een voormalige beroepsvisser. Platvis, kabeljauw of garnalen, de klant mag bepalen waar op wordt gevist. Stoere verhalen gegarandeerd.

Onder een zwaarbewolkte hemel, bij een matige noordwestenbries, vaart de Johanna 2 op een zondagmorgen de haven van Den Oever uit. Het is de eerste dag van het visseizoen en schipper Jan Rotgans is benieuwd of er al wat platvis op de bodem van de Waddenzee ligt. “Op zich is het nog te koud, maar we hebben een zachte winter gehad, dus ik hoop op een goede vangst.”

Sportvisserij is een alledaags verschijnsel op de Waddenzee. Het bijzondere van Rotgans is echter dat hij niet met hengels, maar met netten vist. Van oorsprong beroepsvisser, heeft hij zich nu op de toeristenindustrie geworpen. Toeristen kunnen aanmonsteren op de Johanna 2 om een dagje authentiek beroepsvissen mee te maken.

Helemaal authentiek is het natuurlijk niet. De boot vertrekt pas om acht uur in plaats van vier uur 's ochtends. Benedendeks is een barretje ingericht waar koffie, soep en Sonnema Beerenburg worden geschonken. Rotgans zelf oogt wel authentiek met zijn bruine wangen, blonde baard, schipperstrui en ketelpak. Voor de toeristen heeft hij zijn programma uitgebreid. Vroeger viste hij slechts op paling, nu kan de klant krijgen wat hij wil: platvis, garnalen of kabeljauw. Aan dek kan paling worden gerookt of gebarbecued. Na afloop krijgen de gasten een vismaaltijd voorgezet. En de gevangen vis mag mee naar huis.

Deze zondag gaat een gezelschap uit het Belgische Hasselt mee, dat niet is geïnteresseerd in toeristische fratsen. Rotgans: “Zij willen slechts één ding: zoveel mogelijk vis.” Wat de Belgen niet zelf opeten, verkopen ze aan familie en vrienden. Zo bekostigen zij hun hobby.

De zelfbenoemde 'bootcommissaris' van de groep is Guido Thoelen, een veertiger met een leren jasje, een grote snor en een wollen petje op. Het schip is nog niet buitengaats of hij begint al sterke verhalen en schuine moppen te vertellen. Hij heeft een keer een opspringende kabeljauw van 9 kilo 'zo uit de lucht' gevist. Verder bestaat zijn repertoire uit vliegende stormen, ingedeukte borstkassen en afgerukte vingers.

Verzwaard met stukken ijzer sleept het net achter de boot over de zeebodem, een hoop troep en vissen meenemend. Elk uur wordt het sleepnet binnengehaald. De Belgen gooien het leeg in een ijzeren bak en sorteren de vis. De naar lucht happende vissen worden in een grote gootsteenbak geworpen waar ze worden 'gekuist'. Een teerhartige jongen probeert wat baby-scholletjes te redden, maar voor dierenliefde is eigenlijk geen ruimte aan boord. Rotgans en zijn Belgische gasten zijn tevreden, de vangst is zeer goed voor de tijd van het jaar. De Belgen gaan met grote kisten schollen, scharren en tongen naar huis.

Rotgans' geschiedenis tekent de teloorgang van de visserij in Nederland. Hij is, gedwongen door ziekte van zijn vader, al vanaf zijn twaalfde palingvisser. Op zijn achttiende had hij zijn eerste schip, Johanna 1. Maar het vissen werd steeds moeizamer. De zee was leeggevist en Rotgans liep tegen allerlei visquota en licensiebepalingen aan. Hij moest, naar eigen zeggen, honderd uur per week werken om een karig loon op bijstandsniveau te verdienen. Zes jaar geleden besloot hij dit bestaan vaarwel te zeggen. Hij was niet de enige. Van de zestien palingvissers die op de westelijke Waddenzee visten, is er niet één meer over. Rotgans ging met toeristen varen. “Zo kan ik toch nog een beetje mijn vak blijven uitoefenen.”

Ondanks de beproevingen blijft de visserij voor Rotgans een zekere romantiek houden. “Het is een prachtig vak. Ik heb een oom van 90 die in zijn jeugd een paar jaar heeft gevaren. Hij stopte omdat hij elke dag zeeziek was. De rest van zijn leven was hij eendenboer. Maar ik heb hem nog nooit over een eend horen praten. Het gaat altijd over vissen.”

INFORMATIE

Waddenzee J. Rotgans, Den Oever. Tel. 0227-591266.

Alleen voor groepen van min. 15 pers.

Kosten ƒ 100 p.p. (incl. maaltijd) voor een hele dag. (Hengel)sportvissers: De Zeester, Texel 0222-313545. Stella, Den Oever 0227-512255. Nieuwland, Sint Pancras 072-5643119. Hoornse Hengelaarsbond, Hoorn 06-53709041. Veltman, Harlingen 0517-415323. Oene van Oene, Terschelling West 0562-443362.

Noordzee Mercuur, Den Oever 0227-511417. Ton van de Wal, Den Helder 0223-615991. IJmond, IJmuiden 0255-537838. Groen, Den Haag 070-3553588. Johanna Cornelia, Stellendam 0187-492634. Haringvliet, Hellevoetsluis 0181-317504.

    • Wilfred Takken