Gelukkig is Uys nog wel malicieus

Voorstelling: Live from Boerassic Park, door Pieter-Dirk Uys. Gezien: 25/3 in Nieuwe de la Mar-theater, Amsterdam. Aldaar t/m 28/3. Inl. (020) 6233700.

Pieter-Dirk Uys, het satirische geweten van Zuid-Afrika, is terug. Toen hij hier bijna drie jaar geleden voor het laatst optrad, was het alsof wij hem niet meer verstonden. Vóór die tijd was de situatie in zijn land overzichtelijk - afschuwwekkend, maar overzichtelijk - en we herkenden de hoofdrolspelers die hij met hun drogredenen door de mand liet vallen. Drie jaar geleden, vlak na de eerste democratische verkiezingen, was alles veel verwarrender, en hij leek niet goed meer te weten hoe hij dat buitenlanders duidelijk moest maken.

Nu, in Live from Boerassic Park, komt Uys op met een boodschappentas vol petjes en pruikjes. Soms zet hij daar even iets van op, om te spelen hoe Mandela de buitenlandse politiek van het ANC verdedigt, om een schooljongen te laten zien die vertelt hoe ingrijpend de geschiedenislessen zijn veranderd, of om het opportunisme te onthullen van een blanke blasé-mevrouw. En na de pauze voert hij Evita Bezuidenhout weer op, één en al valse glimlachjes, met een hypocriet praatje over haar bekering tot de democratie.

Maar meer dan voorheen is hij nu ook Pieter-Dirk Uys, die ons na drie jaar weer komt bijpraten over de gebeurtenissen in Zuid-Afrika. Hij kijkt terug op de tijd toen het voor een blanke liberaal zo handig was om in Nederland op onze t-shirts te lezen hoe hun politieke gevangenen ook weer heetten, en hij legt met een paar welsprekende beelden uit hoe het voor een blank jongetje als hij was om op te groeien in het apartheidssysteem. Hij vertelt dat het theater er nu op sterven na dood is, omdat de mensen door de oprukkende misdaad 's avonds niet meer uit hun zwaarbewaakte woningen durven te komen, en hij doet verslag van de transformatie van Robbeneiland tot toeristische attractie. Ze vergelijken Robbeneiland nu met Auschwitz, merkt hij op, maar wie heeft ooit 27 jaar in Auschwitz gezeten?

Malicieus is Uys nog onverminderd, want in Zuid-Afrika is nu naar zijn zeggen alles eerlijk verdeeld: iedereen is er ongelukkig. Maar vergoelijkend betoogt hij tevens, dat van de piepjonge democratie niet kan worden verwacht dat die al helemaal volgroeid is. Die nuancering maakt zijn optreden naar mijn smaak des te spannender; we volgen de ontwikkelingen door zijn onverminderd scherpe blik, en dat maakt ze nog eens zo fascinerend.