Clinton: Westerse democratie niet het enige model

ENTEBBE, 26 MAART. Stabiliteit en ontwikkeling komen in Midden-Afrika op de eerste plaats, een nieuwe volkerenmoord dient met internationale hulp te worden voorkomen en democratie moet, maar niet noodzakelijkerwijze naar Westerse snit. Dat was de boodschap die de Amerikaanse president Clinton en zes Afrikaanse leiders de wereld instuurden na hun ontmoeting, gisterenmiddag, in het Oegandese Entebbe.

In een hotel aan de oevers van het Victoriameer tekenden Clinton en leiders van Ethiopië, Kenia, Oeganda, Congo-Kinshasa, Rwanda en Tanzania na drie uur discussiëren de 'Verklaring van Entebbe'. De president van Zimbabwe, Robert Mugabe, tevens voorzitter van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid (OAE), liet zich vertegenwoordigen door een minister. Naar verluidt is Mugabe in zijn wiek geschoten omdat zijn land niet is opgenomen in Clintons elfdaagse tournee door Afrika.

Na afloop zei Clinton dat de aanwezige leiders hadden besloten om hun inspanningen “ter bevordering van democratie en respect voor de rechten van de mens” te intensiveren. De VS, die beklemtonen dat dit de grondslag is van hun Afrikapolitiek, hebben niettemin verklaard rekening te zullen houden met de “realiteiten” van de landen in Midden- en Oost-Afrika die nog maar kort geleden geplaagd werden door burgeroorlogen en waar de situatie instabiel blijft. De ondertekenaars verplichten zich “een dialoog aan te gaan over democratisering, erkennend dat er geen pasklaar model bestaat voor democratische instellingen of democratiseringsprocessen”. Dit had Clinton in feite al erkend toen hij de situatie in Oeganda, dat er een 'geen-partijenstelsel' op na houdt, eerder deze week “bevredigend” noemde.

In weerwil van recente Amerikaanse kritiek op de staat van dienst van de Keniaanse president, Daniel arap Moi, en zijn Congolese collega, Laurent-Désiré Kabila, begeleidde Clinton beide leiders persoonlijk naar de vergaderzaal. Moi is één van de laatste Afrikaanse 'sterke mannen' van de oude generatie. Hij is al sinds 1978 in functie en werd in december herkozen in een stembusslag die volgens de oppositie werd gemanipuleerd. Moi's Kenia was tijdens de Koude Oorlog een trouwe bondgenoot van de VS, maar werd door Clinton en de zijnen, die de voorkeur geven aan 'nieuwe leiders' als die van gastland Oeganda, demonstratief buiten het reisplan gelaten. De Oegandese president, Yoweri Museveni, zat de bijeenkomst samen met Clinton voor.

Clinton had een afzonderlijk onderhoud van een kwartier met Kabila. Volgens zijn adviseur voor nationale veiligheid, Sandy Berger, had de president zijn gesprekspartner gemaand het politieke systeem in zijn land te openen en ruimte te bieden aan de oppositie. Kabila zou gezegd hebben dat hij “rechtvaardige verkiezingen zal uitschrijven met deelname van allen, ook van de oppositie”. Hij had echter geen termijn genoemd. (AFP, Reuters)