'Ik ben ordinair genoeg voor deze kandidatuur'; Jeffrey Archer over het burgemeesterschap van Londen

Vandaag presenteert de Britse regering een witboek over de bevoegdheden van een gekozen burgemeester voor Londen. Een kandidaat is er al: de Britse multimiljonair en bestsellerschrijver Jeffrey Archer.

LONDEN, 25 MAART. Niet dat hij ontevreden is over wat hij in zijn 57-jarig leven bereikt heeft. Voor zijn laatste drie boeken kreeg hij een voorschot van dertig miljoen pond, ruim honderd miljoen gulden. De Britse bestsellerschrijver Jeffrey Archer gaat prat op 140 miljoen lezers, verspreid over de hele wereld. Ook al klagen Britse critici telkens opnieuw over het houterig taalgebruik en de plastic hoofdfiguren in zijn thrillers. Maar verweten ze Agatha Christie niet hetzelfde? De New York Times schreef nog onlangs dat hij Somerset Maugham met zijn korte verhalen ver achter zich liet.

Niet dat hij een loos en vaal bestaan leidt. Die ochtend heeft hij in het Savoy met Rupert Murdoch, de mediamagnaat, ontbeten. En 's avonds dineert hij met Dame Edna, de travestiet-cabaretier wiens nieuwe show hij produceert. Als hij achteloos spreekt over “zijn goede vrienden Margaret en John”, heeft hij het over de laatste twee premiers van het Verenigd Koninkrijk.

Niet dat hij met zijn tijd geen raad weet. Sinds premier Major hem zes jaar geleden tot de adel promoveerde, zit hij voor de Conservatieven in het Hogerhuis als Lord Archer of Weston-supon-Mare. In die hoedanigheid diende hij vorig jaar een wetsvoorstel in om koninklijke dochters bij troonopvolging gelijke rechten te geven als koninklijke zonen. Dat de koningin onlangs met instemming op dat plan reageerde, noemt hij “het belangrijkste moment in mijn leven”. Alleen al het idee dat zijn voorstel leidt tot een wijziging van de grondwet, en dat daarmee de geschiedenis van het Britse koningshuis een wending krijgt.

Hij is ook nog president van de World Professional Billiards and Snooker Association. En kunstverzamelaar, bezitter van alle 36 Marilyn Monroe's van Andy Warhol. En entertainer-veilingmeester gedurende drie avonden per week. Zelf noemt hij dat “mijn enige ontspanning” en “stelen van de rijken”. Door bij opbod spullen te verkopen zamelde hij vorig jaar bijna 3,2 miljoen pond, ruim tien miljoen gulden, voor liefdadigheid in.

Maar al die bezigheden en verworvenheden hebben de verwezenlijking van zijn jongensdroom niet dichterbij kunnen brengen. Zijn hele leven al smacht hij naar een leidende politieke rol. Het liefst was hij ministerpresident geworden, bekent hij een aantal buitenlandse journalisten in de vergaderkamer waar premier Gladstone ruim een eeuw geleden regelmatig heeft gedelibereerd. Een onbescheiden wens? Uiting van zijn grootheidswaanzin? Maar waarom was hij anders de politiek ingegaan, eerst als jongste gemeenteraadslid van Londen, van 1969 tot 1974 als Lagerhuislid voor de Conservatieven? “Had ik soms moeten zeggen: Ik wil een mislukkeling worden. Laat mij maar een onbenullig, onopvallend, onbetekenend lid zijn van het stemvee?” Met een persiflage op een provinciaal parlementslid demonstreert hij zijn talent voor het imiteren van types en het nabootsen van accenten. Om met een stalen gezicht te besluiten: “Zo zit ik niet in elkaar.”

Denk niet dat hij nooit een gooi heeft gedaan naar belangrijke politieke functies. Een aantal keren is hij er zelfs angstwekkend dichtbij geweest. Maar even zoveel keren heeft hij er naast gegrepen, volgens zijn politieke tegenstanders steeds door eigen stommiteiten. Jeffrey Archer heeft niet alleen maar successen gekend.

Zijn zetel in het Lagerhuis heeft hij destijds op moeten geven omdat hij bankroet dreigde te gaan door zwendel. Die ervaring heeft hij op lucratieve wijze verwerkt in zijn eerste thriller, Not a penny more. Not a penny less. Met tegenslagen heeft Archer altijd zijn voordeel gedaan.

De toenmalige premier Thatcher benoemde hem in 1985 tot vice-voorzitter van de Conservatieven. Ook dat avontuur heeft niet lang geduurd. Al een jaar later trad hij af nadat het zondagblad News of the World had onthuld dat hij op Victoria Station een afspraak met een hoer had gemaakt. Archer heeft overigens altijd volgehouden dat hij alleen maar op onderzoek uit was voor zijn nieuwste boek.

Vier jaar geleden leek de ambitieuze Archer dan toch nog zijn fel begeerde regeringspost te halen. Premier Major stond op het punt om de zoveelste grote schoonmaak in het kabinet te houden. Archer zou minister van Nationaal Erfgoed worden. Of toch tenminste partijvoorzitter van de Conservatieven. Juist op dat moment maakte het ministerie van Handel en Industrie bekend dat het bezig was met een onderzoek naar de beursactiviteiten van Lord Archer. Had hij zich misschien door handel met voorkennis verrijkt? Bewijs voor die verdenking kon nooit worden geleverd. Maar tegen de tijd dat het blazoen van Archer werd gezuiverd, was de stoelendans in het kabinet allang achter de rug. Zijn vrienden zeggen dat Archer er destijds door zijn politieke rivalen is ingeluisd.

“Het burgemeesterschap van Londen is mijn laatste kans op een zware politieke functie”, zegt Archer. Een mooiere bekroning van zijn carrière kan hij zich niet denken. Waarom hij vindt dat die baan hem op het lijf is geschreven? “Omdat ik ordinair ben. Omdat ik een opportunist ben. Dat is wat een burgemeester van Londen moet zijn.”

Hij zou natuurlijk ook op de Bahama's van zijn verdiende rust kunnen genieten, geeft hij toe. “De hele dag pina colada's drinken. Eén keer in de twee jaar een nieuwe roman. Mijn probleem is alleen dat ik vakantie niet langer dan een etmaal uithoudt. Zondag haat ik. Mij kan het niet snel genoeg weer maandag zijn. Een burgemeestersbaan van 19 uren per dag, 364 dagen in het jaar is de ideale bestemming voor mijn tomeloze energie.”

Of de Britse hoofdstad voor het eerst sinds Margaret Thatcher in 1986 de Greater London Council ophief weer een overkoepelend stadsbestuur krijgt, is nog altijd niet zeker. Of Londen voor het eerst in haar geschiedenis een gekozen burgemeester krijgt, zoals de Labourregering heeft verzonnen, maken de 5,5 miljoen kiezers op 7 mei in een referendum pas uit. Als zij het initiatief met een ruim meerderheid van drie tegen één ondersteunen, zoals opiniepeilingen voorspellen, krijgt de eerste verkiezing in het jaar 2000 haar beslag.

Jeffrey Archer is al volop bezig met de voorbereidingen voor de strijd van zijn leven. De afgelopen maanden heeft hij een rondgang gemaakt langs metropolen als New York, St. Petersburg, Athene en Jeruzalem. Om de kunst af te kijken. En hij wil ook nog langs Los Angeles, Denver en Tokio. Trots vertelt hij dat zich al 89 vrijwilligers, met een gemiddelde leeftijd van 28 jaar, voor zijn verkiezingsteam hebben gemeld.

Zijn nieuwe thriller, Het Elfde Gebod, die over anderhalve maand in Groot-Brittannië verschijnt, is misschien wel zijn laatste. Hij wil zich op de campagne concentreren. Wordt hij gekozen, schrijft hij geen boeken tot na zijn ambtstermijn, heeft bij voorbaat beloofd.

Dit vooruitzicht plaatst menige Brit voor een moeilijke keuze, weet Archer. Hij kreeg onlangs een brief van een man uit Yorkshire. “Ik kan niet kiezen wat het ergst is”, noteerde de bezorgde brievenschrijver. “Dat u stopt met schrijven om zich op de politiek te concentreren. Of dat u kapt met de politiek en zich uitsluitend aan het schrijven wijdt.”