Damesplasje zonder zitten

Een vriendin bracht haar op het idee. “Ze was bij het North Sea Jazz Festival, en de rij voor het damestoilet was enorm, terwijl de herenurinoirs gewoon leeg stonden. Mijn vriendin is nogal lang, en ze moest zó nodig dat ze uiteindelijk gewoon boven zo'n pisbak is gaan hangen.”

Het bracht student Industriële vormgeving Marian Loth van de Technische Universiteit van Delft op het onderwerp van haar afstuderen. “Mijn vriendin vertelde dat er in de rij meteen een discussie ontstond, of dat nou wel kon, en anderen wilden weten of het makkelijk ging - als vrouw plassen op een mannenpisbak. Ik zocht een nuttig idee voor mijn afstuderen en dacht: ik heb het gevonden.”

Ze zocht contact met een fabrikant van toiletpotten, en kreeg een jaar geleden de opdracht het idee van een urinoir voor vrouwen verder te ontwikkelen. Kortgeleden studeerde ze af, en kreeg een acht.

Marian Loth begon een enquête onder vrouwen naar hun ervaringen met damestoiletten in openbare ruimten. Op een aerobicsschool ondervroeg ze 50 huisvrouwen en meisjes, en de helft bleek een grote hekel te hebben aan plassen in een café, restaurant, trein of waar dan ook. “Sommige vrouwen houden hun plas gewoon op, en wachten tot ze thuis kunnen. Gewoon omdat ze vies zijn van openbare toiletten. Anderen bedekken de bril met toiletpapier, en weer anderen gaan er boven hangen.”

Maar hangen boven een lage toiletpot is verre van comfortabel. “Je spieren in je bovenbenen gaan pijn doen. Dus wilde ik een pot bedenken die hoger is, zodat je niet ver door je knieën hoeft. Een wc-bril leek me niet nodig omdat je er toch niet opzit en het ding alleen maar vies wordt.”

Ze maakte een tiental gipsen modellen en vroeg vriendinnen als proefkonijn te dienen. Verder ploegde ze de literatuur door naar de gewoonten die bij plassen en poepen horen. “In elk land is het weer anders. Wij in Nederland vinden het verschrikkelijk als de wc stinkt. In Rusland bijvoorbeeld zag een kennis van mij een hele chique dame zonder enige gêne op een wc zitten die enorm vies was, en geen deur had. Kennelijk is dat daar geen probleem.”

Op de keramiekfabriek waar ze tijdelijk in dienst was, werd een proefmodel van haar uiteindelijke ontwerp gemaakt. “Ik wilde dat het urinoir er mooi uitzag. Volgens mij is de barrière om er op te gaan zitten dan minder groot.”

Niet bekend

Bij de Koninklijke Sphinx Gustavsberg Groep in Maastricht, opdrachtgever van Marian Loth, sloeg het idee van het damesurinoir meteen aan. “Het blijft”, vertelt P. Tabak van het designteam, “altijd raden en gissen over wat zich in de badkamer en het toilet afspeelt. Er is op zich niet veel over bekend. Iedereen heeft zo zijn eigen gewoonten. De kennis daarover moet nog verder worden uitgebouwd.”

Uit eigen onderzoek van de keramiekfabriek blijkt dat er meer schort aan comfort rond het plassen en poepen. “Veel mannen zouden het bijvoorbeeld prettig vinden als er bij urinoirs toiletpapier aanwezig is om de laatste druppel weg te vegen. Dergelijke dingen zweven, maar je gaat er pas iets aan doen, als er een concreet plan wordt gepresenteerd.”

De keramiekfabriek is van plan het urinoir voor vrouwen in productie te nemen. “Wij denken dat er zeker een markt voor is. Trendy cafés zouden er bijvoorbeeld op in kunnen springen. Je hebt daar een publiek dat in is voor nieuwe dingen.”

Tabak verwacht dat wanneer de bakken eenmaal zijn geïnstalleerd de gewenning snel zal verlopen. “Hoe hoger de nood, hoe lager de drempel.”

Bedenker Marian Loth ziet nog een ander voordeel: ze verwacht dat de rijen voor damestoiletten minder lang zullen worden. “Met het plassen op een pisbak heb je minder gehannes. Bovendien heb je niet de neiging lang te blijven zitten als je de rij wachtenden als het ware voelt.”