THE SOCIOLOGICAL REVIEW

Het kwartaalblad The Sociological Review is een uitgave van Blackwell Publishers, 108 Cowley Road, Oxford 0X4 1JF, United Kingdom. http://www.blackwellpublishers.co.uk

In de sociologische literatuur komt de consumptie van persoonlijke financiële dienstverlening nergens aan de orde. Dat is gek omdat dit onderwerp toch ieders leven beïnvloedt. Dat komt omdat de sociologie zich vaak te veel concentreert op het irrationele en de economie op het rationele van menselijk gedrag. In The Sociological Review schrijft Alan Aldridge van de universiteit van Nottingham dat dit een gekunsteld onderscheid is en dat sociale activiteit een onversneden mengsel is van ratio en emotie.

De auteur gebruikt dit uitgangspunt om de ontwikkeling van de persoonlijke financiële dienstverlening in Engeland in de jaren tachtig te analyseren. Hij maakt zijn analyse met behulp van theorieën van Pierre Bourdieu, een socioloog die in hoog aanzien staat wegens zijn ideeën over consumptiegedrag. De auteur plaatst zijn analyse in de politieke context van het streven naar privatisering ten koste van de verzorgingsstaat. Hij legt uit dat de manier waarop we omgaan met bijvoorbeeld vrije tijd of geld volgens Bourdieu niet gebaseerd is op rationele keuzes maar op een reeks van vroeg aangeleerde ideeën en noties die we ons niet bewust zijn. Bourdieu noemt dat het culturele kapitaal. De auteur meent dat je dat beter informatiekapitaal kunt noemen en laat in zijn artikel zien hoe informatievoorsprong leidt tot economisch voordeel.

Karakteristiek voor persoonlijke financiële producten en diensten is dat ze geconsumeerd worden binnen het gezin. Uit de literatuur blijkt dat geldzaken in de relatie tussen man en vrouw soms nog intiemer zijn dan de beleving van de seksualiteit. Zo is het bijvoorbeeld niet ongewoon dat mensen financiële bronnen hebben die ze geheim houden voor hun partner.

Achtereenvolgende conservatieve regeringen hebben in Groot Brittannië een culturele omslag proberen te bewerkstelligen door middel van privatisering ten koste van de verzorgingsstaat. Ze deden dat door aandelen in overheidsbedrijven te verkopen aan het publiek. Op die manier maakten ze van aandelen een massaproduct. De auteur verstaat daaronder een product dat je kunt consumeren met een minimum aan informatiekapitaal, zonder er dus veel over te weten. Weliswaar zijn er veel aandelen verkocht, maar uit onderzoek blijkt dat maar weinig nieuwe aandeelhouders geïnteresseerd zijn in de ondernemingen waarin ze aandelen hebben. Vaak weten ze niet eens hoeveel hun papieren waard zijn.

Een belangrijk onderdeel van de culturele omslag die de Conservatieven voor ogen stond, was de verkoop van persoonlijke pensioenplannen, ter vervanging van het overheidspensioen, aan mensen in overheidsdienst zoals bijvoorbeeld verpleegsters en onderwijzers. Velen lieten zich overhalen om hun overheidspensioen te verruilen voor wat de markt had te bieden. Dat bleek echter een miskoop te zijn, waardoor minstens 570.000 mensen nu zijn gedupeerd.

De auteur stelt vast dat de meeste academici in overheidsdienst de gecombineerde druk van markt en overheid wel wisten te weerstaan, omdat ze beter waren geïnformeerd en omdat ze door hun vorming en opvoeding eerder geneigd waren zich te verzetten tegen de druk.