'Racistisch, xenofoob'; Felle kritiek Chirac op ultrarechts

MARSEILLE, 24 MAART. President Chirac heeft alle politici en het Franse volk opgeroepen tot bezinning en vernieuwing van de democratie. In een plechtige televisietoespraak keurde hij iedere samenwerking af met het Front National, dat hij 'racistisch en xenofoob' noemde.

Met zijn toespraak heeft Chirac een dam willen opwerpen tegen verdere coalitievorming met de partij van Jean-Marie Le Pen. In vijf van de 22 Franse regio's werden vrijdag rechtse besturen gekozen dankzij de steun van het FN. Na de daarover ontstane ontzetting is Le Pen er gisteren niet in geslaagd zelf het voorzitterschap van de belangrijke regio Provence-Alpes-Côte d'Azur te grijpen. Ook in Ile-de-France (Groot-Parijs) schrok 'republikeins' rechts er voor terug met extreem rechts te gaan regeren. In beide regio's won de linkse coalitie als grootste minderheid de bestuursmacht.

In zijn unaniem (behalve bij het FN) goed ontvangen toespraak gaf het Franse staatshoofd alle politieke richtingen een deel van de schuld voor de ontstane politieke malaise. Zijn eigen rechtse achterban had geen akkoorden met extreem rechts moeten sluiten. Impliciet vroeg Chirac de vijf regiovoorzitters die dat wel hebben gedaan zich alsnog terug te trekken. Met name in Rhône-Alpes staat oud-minister van Defensie Charles Millon onder zware druk. In de regio's Franche Comté, Midi-Pyrenées en Haute-Normandie hebben met hulp van het FN gekozen rechtse bestuurders zich inmiddels teruggetrokken. De situatie blijft daar hoogst onoverzichtelijk.

De socialisten verweet Chirac dat zij profiteren van de verwarring bij rechts. Zij hebben onder Mitterrand in '85 het systeem van evenredige vertegenwoordiging ingesteld dat nu bij de regioverkiezingen de sluis voor het FN heeft opengezet.

Chirac wil na grondige studie ingrijpende wijzigingen in Frankrijks politieke stelsel aanbrengen. Terugkeer naar een vorm van districtenstelsel op alle niveaus behoort daar zeker toe. Le Pen reageerde verontwaardigd op de toespraak van Chirac. “Het zijn de burgers, de kiezers die de kwaliteit van de democratie bepalen en niemand anders”, zei Le Pen, die zijn partij dit weekeinde de enige echte oppositie noemde. Door het FN racistisch te noemen heeft “de president zich volgens hem “schandelijk, lasterlijk en leugenachtig gedragen”. “Chirac en zijn vrienden zijn waarschijnlijk de meest immorele leiders die Frankrijk ooit heeft gehad.” Vanmiddag zei Le Pen: “Chirac heeft een staatsbelediging uitgesproken die neerkomt op een oproep tot geweld.”

    • Marc Chavannes