Oscar voor Van Diems 'Karakter'

AMSTERDAM, 24 MAART. De Nederlandse film Karakter van regisseur Mike van Diem is bekroond met de Oscar voor de beste niet-Engelstalige film. Het is de derde keer dat een Nederlandse film die eer te beurt is gevallen. Tijdens de uitreiking van de Oscars, gisteravond in Los Angeles, evenaarde de film Titanic van James Cameron het record van Ben Hur uit 1960. Titanic kreeg, net als Ben Hur toen, elf Oscars, waaronder die voor de beste film.

Met een vreugdedansje nam Van Diem vanmorgen rond zes uur Nederlandse tijd zijn Oscar in ontvangst. De met Karakter als speelfilmregisseur debuterende Van Diem introduceerde zichzelf bij de miljoenen tv-kijkers als 'weer zo'n gekke Nederlandse regisseur'. Zich richtend tot prijsuitreikster Sharon Stone, die haar grootste roem dankt aan Paul Verhoevens Basic Instinct zei hij: “Je kent ze wel.” In 1987 ging de Oscar voor beste buitenlandse film naar Fons Rademakers' De aanslag en in 1996 naar Marleen Gorris' Antonia. Karakter werd geregisseerd naar de gelijknamige roman van F. Bordewijk.

Van Diem zei geen reclame te willen maken voor zijn film, die over enkele dagen door Sony Pictures groot uitgebracht wordt in de Verenigde Staten, maar beloofde wel dat er 'verdraaid verbazingwekkende ondertitels' op staan. De markt voor ondertitelde films in de Verenigde Staten is zeer beperkt; het winnen van een Oscar is een van de weinige argumenten waarvoor een breed publiek zich vrijwillig zou willen bloot stellen aan het geluid van een onbekende taal in de bioscoop. Van Diem droeg de Oscar op aan de vorig jaar overleden acteur Coen van Vrijberghe de Coningh, die 'ergens van boven hierop neerziet'.

De 70ste uitreiking van de Academy Awards, toegekend door een kleine 6.000 leden van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences, bevatte opmerkelijk weinig verrassingen en dus ook weinig drama. Niet alleen Karakter maakte zijn rol van favoriet waar, ook de winst van Titanic van de Canadese regisseur James Cameron in de categorie beste film was voorspeld. De spanning werd vooral veroorzaakt door de vraag of Titanic het record van Ben Hur zou breken. Het werd een evenaring: ook Titanic kreeg er elf. Van de veertien nominaties (eveneens de evenaring van een record, dat op naam stond van All about Eve uit 1950) werden alleen die voor actrice Kate Winslet, bijrolactrice Gloria Stuart en voor de make-up niet verzilverd.

Cameron, die eerder onder meer Terminator, The Abyss en True Lies regisseerde, won persoonlijk drie Oscars, voor productie, regie en montage. In de categorieën scenario en mannelijke acteerprestaties (zoals die van superster Leonardo di Caprio) was de film niet voorgedragen. Di Caprio was niet naar het Oscargala gekomen, omdat hij niet wilde dat zijn aanwezigheid de aandacht af zou leiden van degenen die wel genomineerd waren.

Pagina 11: Cameron vraagt stilte om doden van Titanic te herdenken

Van de vier films die naast Titanic als beste film voorgedragen waren won het Britse The Full Monty de Oscar voor de beste muziek (komedie of musical) en de andere drie elk twee beeldjes. De beide hoofdrolspelers in As Good As It Gets, Jack Nicholson en Helen Hunt, kregen elk een Oscar. Voor Nicholson is het zijn derde, Hunt is waarschijnlijk de allereerste Oscarwinnares die haar carrière begon als actrice in soapseries. Ook komiek Robin Williams won, na vier eerdere nominaties, voor het eerst een Academy Award, voor zijn serieuze bijrol van een psychiater in Good Will Hunting van Gus Van Sant. Ook het originele scenario van die film, geschreven door de acteurs Matt Damon en Ben Affleck, toen deze nog samen in Boston op de universiteit zaten, werd bekroond. De verfilming door Curtis Hanson van James Ellroy's misdaadroman L.A. Confidential won Oscars voor scenariobewerking en voor beste vrouwelijke bijrol. Kim Basinger, die tot nu toe vooral bekend stond als verleidelijke vamp, mocht als allereerste het podium op en sprak aangeslagen de woorden: 'O, mijn God!', terwijl in de zaal echtgenoot Alec Baldwin voor de camera een hand voor zijn gezicht sloeg om de emoties te verbergen.

Gedurende ruim drieënhalf uur was de live-televisieuitzending vanuit het Shrine Auditorium tamelijk arm aan controverse of andere vormen van beroering. Er werden geen politieke verklaringen afgelegd in dankwoorden en ook geen andere rekeningen vereffend. Cameron vroeg een paar seconden stilte om de 1.500 doden van de echte ramp met de Titanic in 1912 te herdenken ('dat wordt wel eens over het hoofd gezien') en presentator Billy Crystal maakte naar aanleiding van de film over mannelijke strippers The Full Monty enkele voor de hand liggende grappen over president Clinton, die soms ook zijn broek laat zakken. Het scherpst was misschien nog zijn observatie over Jack Nicholsons personage in As Good As It Gets: “een miljonair die een hekel heeft aan vrouwen en homo's, kortom een ideale Republikeinse presidentskandidaat”.

Het ten tonele voeren van alle nog levende en beschikbare acterende Oscarwinnaars leidde tot een mooie serie close-ups, in alfabetische volgorde van Anne Bancroft tot Jane Wyman, maar duurde veel te lang om spannend te blijven. Het meeste applaus kreeg de 69-jarige Shirley Temple, in 1934 de jongste Oscarwinnares en in dat opzicht nog steeds niet geëvenaard.

In datzelfde jaar spartelde Fay Wray in de klauwen van King Kong; Crystal liep in de zaal toe op de nu 90-jarige Wray om haar eer te bewijzen, maar zij uitte slechts haar verbazing dat ze nu een zo grote beroemdheid als Billy Crystal kon aanraken. Het kan, vooral door de televisie, dus raar lopen met de hiërarchie in het sterrendom. Op Wray na maakte tijdens de Oscaruitzending de minst gekunstelde indruk Stanley Donen, de 73-jarige winnaar van een speciale oeuvreprijs. De regisseur van klassieke musicals als On the Town, Singin' in the Rain en Funny Face hield het kort en deed wat je in een musical nu eenmaal doet, als het je te machtig wordt: hij tapte een dansje en zong, met heldere stem 'Heaven! I'm in heaven!' en hield bij de woorden 'Cheek to cheek' even Oscar tegen zijn wang.