Noord-Iers overleg in beslissende fase

LONDEN, 24 MAART. Het Noord-Ierse vredesoverleg is gisteren de beslissende fase ingegaan met tijdrekken, verwijten en een demonstratie van de militante Democratic Unionist Party (DUP) die de onderhandelingen als heilloos beschouwt.

Sinn Fein, de politieke vleugel van het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA), kwam voor het eerst weer opdagen na de tijdelijke schorsing in verband met twee moorden door de IRA. De Ulster Unionist Party (UUP), de grootste protestantse partij van Noord-Ierland, zei over bewijzen te beschikken dat de IRA zich nog steeds bedient van terreur en vroeg onmiddellijk om de definitieve uitsluiting van Sinn Fein. David Trimble, de leider van de UUP, herhaalde zijn weigering om rechtstreekse onderhandelingen te voeren met Gerry Adams, de president van Sinn Fein. Hij zei dat ontwapening van terroristen weer aan de orde moet komen, een heet hangijzer dat juist aan een onafhankelijke internationale commissie werd overgelaten omdat het de besprekingen blokkeerde. Hij bood aan om het met de nationalistische Social Democratic and Labour Party (SDLP) op een akkoordje te gooien.

SDLP en Sinn Fein hekelden “de onverzoenlijke houding” van de Unionisten. SDLP-leider John Hume beschuldigde de UUP van vertragingsmethoden. En zijn rechterhand Seamus Mallon verklaarde dat een vredesakkoord in Noord-Ierland alleen kan worden gesloten tussen nationalisten en unionisten, niet tussen afzonderlijke partijen. Hij zei dat Trimble “last krijgt van slappe knieën naarmate de Dag des Oordeels nadert”. Sinn Fein-leider Gerry Adams waarschuwde dat een overeenkomst waarin zijn partij geen inbreng krijgt, geen betekenis heeft.

Ondanks het moeizame verloop van de besprekingen geloven de regeringen van Groot-Brittannië en Ierland nog steeds dat het overleg binnen drie weken tot een politieke regeling voor Noord-Ierland kan leiden. Een eventuele overeenkomst zal eind mei in een referendum aan de bevolking van Ierland en Noord-Ierland worden voorgelegd. De Britse premier Tony Blair heeft eerder verklaard dat de mogelijkheid van een akkoord “hartverscheurend dichtbij is”. Ook de Amerikaanse president Bill Clinton sprak vorige week tijdens ontmoetingen met alle hoofdrolspelers in het vredesoverleg over “een historische kans die niet mag worden gemist”. Maar UUP-leider Trimble verweet de regeringen dat ze grossieren in valse hoop.