Kofi Annan inzet van grensincident in Gaza

Het bezoek van Kofi Annan, eerste man van de Verenigde Naties, aan Gaza ging gisteren bijna niet door. Israeliërs en Palestijnen kregen ruzie over wie hem het eerst de hand zou drukken.

GAZA, 24 MAART. Kofi Annan, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, en zijn vrouw Nane deden zich gisteravond ontspannen tegoed aan Palestijnse lekkernijen. Zij zaten in het Palestina Hotel in Gaza naast het podium aan een tafeltje met PLO-leider Yasser Arafat en zijn vrouw Suha, terwijl Palestijnse ministers en notabelen, personeel van de talrijke VN-organisaties in Palestijns gebied en buitenlandse diplomaten elkaar verderop bij een non-alcoholisch drankje vermaakten.

Het had weinig gescheeld of Annan had zijn bezoek aan Gaza moeten afzeggen door een Israelisch-Palestijnse ruzie over wie hem het eerst de hand zou schudden. Maar daar was op de receptie weinig van te merken. De sfeer was gemoedelijk. Het is normaal aan het worden dat bezoeken van buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders aan de Palestijnse Autoriteit (bijna) worden doorkruist doordat Israel op het laatste moment de agenda probeert te wijzigen.

Maandagochtend zou Kofi Annan vanuit Egypte Gaza inrijden. Zondagavond laat liet de Israelische regering plotseling weten dat hij daar niet, zoals afgesproken, zou worden doorgewuifd door Israelische grensbeambten, maar dat hij door de Israelische minister van Toerisme, Moshe Katsav, zou worden begroet. Israel beschouwt de grens tussen Egypte en Gaza als een Israelische grens, aangezien de Palestijnen in Gaza (nog) geen eigen staat hebben, maar slechts een autonome status.

De Palestijnen waren woedend. Er was immers afgesproken dat Annan pas vanochtend, op weg van Gaza naar Israel, bij het begin van zijn officiële bezoek aan Israel, door Katsav welkom zou worden geheten. Als Annan Gaza zou inrijden met de begroeting 'Welkom in Israel', dreigden Arafats medewerkers, dan hoefde Annan niet meer in Gaza te komen. Na interventie van de VN trok Israel het plan weer in. Kennelijk had men geen zin in weer een diplomatieke rel. Vorige week zegde de Israelische premier Netanyahu een diner met de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Robin Cook, af omdat deze bij het Israelische bouwproject Har Homa in Oost-Jeruzalem een Palestijn de hand schudde.

Volgens diplomaten is dit soort incidenten normaal als hoog buitenlands bezoek zowel Israel als de Palestijnse autonome gebieden aandoet. Zodra het kantoor van premier Netanyahu merkt dat de dignitaris een etentje zal hebben met Faisal Husseini, Arafats 'afgezant' in Jeruzalem, bellen Netanyahu's medewerkers om de premier alsnog voor die avond te boeken.

De irritatie van minister Cook, vorige week, kan deels worden verklaard uit het spervuur van Israelische last minute-wijzigingen. De voorzitter van de Europese Unie, Jacques Santer, had er in februari last van. Deze politieke machinaties noopten onlangs ook de Oostenrijkse bondskanselier om zijn afspraak met Arafat naar het voor de Palestijnen hoogst ongehoorde tijdstip van half negen 's ochtends te verzetten - wat uiteindelijk tien uur werd - omdat Israel hem om acht uur liet weten dat hij niet, zoals afgesproken, per helikopter naar Gaza kon reizen, maar de auto diende te nemen.

Dat Kofi Annan de Palestijnen tijdens de receptie maande om “niet te hoge verwachtingen” te hebben van zijn rol in het vredesproces, kon Arafat dus niet deren. De receptie was een extra triomf voor de Palestijnse soevereiniteit geworden, en daar ging het Arafat om. Dat twee Palestijnse activisten voor de rechten van de mens de receptie boycotten omdat de Palestijnse Autoriteit op het laatste nippertje een door de VN gemaakte afspraak tussen hen en Annan afzegde, vergalde de sfeer evenmin. Na anderhalf uur escorteerden de Arafats glimlachend het echtpaar Annan naar het gastenpaleis, waar zij de nacht doorbrachten. Het Palestijnse punt was gescoord.

    • Caroline de Gruyter