Duitse Groenen ontredderd na echec

De kiezers in Sleeswijk-Holstein hebben de Groenen zondag afgestraft voor hun radicaal-ecologische verkiezingsprogramma. De partij likt haar wonden.

BONN, 24 MAART. In de Groene Partij van Joschka Fischer heerst een crisisstemming. De regerende CDU/CSU van kanselier Helmut Kohl wrijft zich stilletjes in de handen. En SPD-lijsttrekker Gerhard Schröder, tevreden met de groeiende aanhang bij de kiezers, noemt de Groenen inmiddels een groot risico voor een toekomstige coalitie. Na de verkiezingen in Sleeswijk-Holstein is de vlucht omhoog in de peilingen van 'rood-groen' plotseling gestopt.

Nu zijn er in de kleine deelstaat met ruim twee miljoen inwoners afgelopen weekeinde slechts gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Maar de partijen beschouwen de uitslag als een graadmeter van de stemming onder het kiezersvolk. De verkiezingen in de deelstaten - Nedersaksen (vorige maand), Sleeswijk-Holstein, eind april in het Oost-Duitse Saksen-Anhalt en begin september in Beieren - zijn de opmaat naar de landelijke verkiezingen op 27 september.

In Sleeswijk-Holstein zijn de Groenen door de kiezers lelijk afgestraft voor hun radicaal-ecologische verkiezingsprogramma. Het pleidooi voor een benzineprijs van 5 mark per liter en voor afscheid van de NAVO, hadden na de partijdag in Maagdenburg al een golf van verzet opgeleverd. Ruim 80 procent van de kiezers wees deze plannen van de hand, zo bleek uit opiniepeilingen. De SPD distantieerde zich van deze 'groene' opvattingen en kanselierskandidaat Schröder hoopte dat Fischers partij tot bezinning zou komen.

Maar met de kolderieke uitspraak, afgelopen weekeinde, dat de Duitsers nog maar één keer in vijf jaar een vliegreis mogen maken, heeft de partij het bij de kiezers helemaal verbruid. Baden in de Noordzee en wandelen in de Alpen zijn vormen van vakantie die de Groenen de Duitsers graag zien maken. Maar met het vliegen, waaraan jaarlijks tientallen miljarden worden uitgegeven, moet het afgelopen zijn.

“Het is genoeg als de Duitsers niet elk jaar, maar één keer in de vijf jaar een uitstapje met een vliegtuig maken”, zei de toeristische specialist van de Groenen, Halo Saibold, zondag tegen Bild. Als de Groenen in de regering komen, gaat de belasting op kerosine fors omhoog.

Een kaartje naar het bij de Duitsers geliefde Mallorca wordt 130 mark duurder en een reis naar Bangkok, vooral in trek bij de linkse achterban, kost dan 900 mark extra, rekende Saibold voor. Het was een akelige misrekening om op de dag van de verkiezingen in het populairste blad van Duitsland zo'n impopulaire uitspraak te doen.

Met een stemmenverlies van 3,5 procent in Sleeswijk-Holstein kregen de Groenen een fikse rekening gepresenteerd. Joschka Fischer sprak gisteren teleurgesteld van “een nederlaag”. Zijn collega-fractievoorzitter Kerstin Müller hekelde de “eco-dictatuur” in de partij.

SPD-fractievoorzitter Rudolf Scharping was ongemeen scherp. Hij wil “niets met mensen te maken hebben die de vakantie van werknemers en oudere mensen willen vergallen”.

Het is niet eens meer “vanzelfsprekend” dat de Groenen met dergelijke ideeën weer in de Bondsdag terechtkomen, reageerde Krista Sager, namens de Groenen vice-burgemeester van Hamburg. Na de uitspraken in Bild tuimelde de Groene Partij in de opiniepeilingen van de oorspronkelijke 12 tot 13 procent naar 7 procent.

Fischer is aangeslagen. Op de euforiegolf van Schröders overwinning in Nedersaksen, werd Fischer nog getipt als minister van Buitenlandse Zaken in een toekomstige 'rood-groene' coalitie. Maar sinds de partijdag in Maagdenburg van begin deze maand, waar Fischer zich danig had vergist in de macht van zijn linkse achterban, is het stil geworden rondom de leider van de Groenen.

Nu in zijn partij een hevige strijd is ontbrand over de juiste koers, moet Fischer zien te redden, wat er nog te redden valt. “De Groenen strijden dapper tegen iedere stem”, schreef de linkse Berlijnse Tageszeitung spottend. Een half jaar voor de verkiezingen hebben de Groenen zich tot een komische act gemaakt, tot een partij die zichzelf moedwillig buitenspel zet.

Alle blikken zijn gericht op de verkiezingen in Saksen-Anhalt, waar nieuwe verliezen dreigen. De Groenen zouden dan hun enige deelname aan een regering (met de SPD) in het Oosten kwijtraken. Nu de stemming over 'rood-groen' is bekoeld, is in Bonn het grote dobbelen begonnen: zoeken SPD en FDP elkaar op, komt er een grote coalitie van CDU en SPD of zorgt kanselier Kohl - die zich fit hongert voor de verkiezingsstrijd - toch nog voor een verrassing?