CDA proeft 'wat er onder de mensen leeft'

Ver voor de andere partijen uit voert het CDA al campagne voor de Kamerverkiezingen op 6 mei. “Goedemorgen, mijn naam is Jaap de Hoop Scheffer.”

GORINCHEM, 24 MAART. Het is ondankbaar werk. Voorbijgangers deinzen regelmatig terug, lopen stug door of weigeren de uitgestoken folder. “Ben je losgelaten uit Den Haag”, schampert een oudere passant. “Waar zijn de toastjes”, roept een leeftijdgenoot.

CDA-lijsttrekker Jaap de Hoop Scheffer zoekt op de weekmarkt in Gorinchem het directe contact met de kiezer. Ver voor de andere partijen voert het CDA al campagne voor de Tweede-Kamerverkiezingen van mei. Om te laten zien dat de partij er weer is en om band met de kiezer, die in '94 zo ruw werd verbroken, te herstellen.

De Hoop Scheffer - groene das, groene badge - is deze maandag in de Alblasserwaard. Op de markt in Gorinchem, op straat in Sliedrecht en bij een winkelcentrum in Hardinxveld-Giessendam. Een venijnige kou houdt veel publiek van de straat, maar het enthousiasme van de CDA-leider lijdt er niet onder.

“Goedemorgen mevrouw, mag ik u een folder geven.” “Jaap de Hoop Scheffer, aangenaam”, stelt hij zich monter voor. Een folder, een potlood en een kort gesprekje volgen. Meestal blijft het bij handje schudden, uitdelen en doorlopen. Op zoek naar de volgende kiezer. Als die al behoefte heeft aan zoveel politieke bemoeizucht.

Nederlanders klagen graag over de kloof die hen van de politiek zou scheiden. Maar de politicus moet ook niet te dichtbij komen, leert een dagje campagnevoeren op straat. “Nee, dank u wel, ik hoef niet.” Of: “Ik heb al een partij”, zijn nog de welwillendste reacties.

De Hoop Scheffer blijft er onverstoorbaar onder. “Dit is een aanpak die ik leuk vind. Ik wil als politicus niet iemand zijn die de mensen alleen van een poster of van de televisie kennen. Ik wil proeven wat er onder de mensen leeft.” En bij het CDA geloven ze in de olievlekwerking van het rechtstreekse contact met de kiezer, in campagnetaal ook wel canvassen genoemd. De Hoop Scheffer: “Je spreekt mensen en die vertellen je verhaal door. Ik vind dat je niet zo arrogant moet zijn om te denken dat je het allemaal in Den Haag wel weet.”

Tot voor vier jaar regeerde het CDA vanuit de departementen, vanuit het Torentje van Lubbers en vanuit het Kuyperhuis, het partijbureau in Den Haag. Het contact met de kiezer kreeg meestal vorm via massa-bijeenkomsten, waar de achterban de premier, de ministers en de fractieleider op een podium zag staan en over hun hoofden heen hoorde spreken tegen de altijd ruim aanwezige media.

De zware verkiezingsnederlaag van '94 en de oppositierol daarna heeft de christen-democraten tot een andere aanpak gedwongen. De top moet terug naar de basis, de provincie in. Die lijn wordt inmiddels een paar jaar gevolgd, maar met de verkiezingen nog eens geïntensiveerd. Zes weken achtereen is De Hoop Scheffer, met in zijn kielzog een reeks Kamerleden, een of twee dagen het land in. Overdag op zoek naar de kiezer en de lokale partij-activisten en 's avonds aanwezig bij een meeting met CDA'ers uit de regio.

De basis is weer de baas of moet ten minste die indruk hebben. Dus krijgt het partijvolk, zoals gisteravond in de Nieuwe Kolfbaan in Gorinchem, van De Hoop Scheffer te horen dat hij “dankbaar” is dat hij hun leider mag zijn. En laat hij het kader weten dat ze het toch maar mooi hebben gefikst: tegen de verdrukking in zijn ze doorgegaan, in weer en wind. “Als het CDA een goede uitslag maakt, is het uw succes”, zegt hij. Het zijn balsemende woorden; het is ook taal die de achterban lang niet meer gehoord heeft.

Het CDA heeft oude manieren hervonden, maar schuwt nieuwe middelen niet. In het kielzog van De Hoop Scheffer opereert overdag een camerateam dat straatinterviews maakt, die 's avonds voor de achterban worden vertoond. Het is een elektronische vorm van peptalk die bij het partijvolk zeer in de smaak valt. Maar soms is het voor de videomakers zoeken. Halverwege de dag hebben ze een heleboel opnames, maar ontbreekt nog de juiste mix. “We moeten nog positieve reacties verzamelen”, grinneken de videomaaksters. En zie, 's avonds krijgt het partijvolk een mooie staalkaart aan reacties. Het filmpje accentueert ook de rol van de lijsttrekker, die inmiddels een jaar partijleider is, maar nog niet in de hele partij vertrouwd is.

Helemaal zonder Den Haag kan ook het CDA niet. Want terwijl De Hoop Scheffer in de Alblasserwaard campagne voerde, werd in de Tweede Kamer het debat over de herziening van het belastingstelsel gevoerd. Tegenover de zaal, maar vooral tegenover de camera van Den Haag Vandaag, noemt de CDA-leider het pleidooi van de PvdA voor inkomensnivellering “opportunistisch en “arrogant”. Het levert hem een open doekje op. Volgende week doet hij Gelderland en Zeeland, de week erop het Gooi en West-Brabant. De andere partijen beginnen hun campagne half april.