VIKTOR TSJERNOMYRDIN; Loyale technocraat

ROTTERDAM, 23 MAART. Viktor Tsjernomyrdin, met minister van Binnenlandse Zaken Koelikov een van de sleutelfiguren die niet terugkeert in de nieuwe Russische regering, is vijf jaar lang het solide boegbeeld geweest van de regering. Hij was enerzijds volstrekt loyaal aan zijn grillige president, en straalde anderzijds een stabiliteit uit die verder in het politieke en economische leven in Rusland vaak ver te zoeken was.

Beide karaktertrekken hebben Tsjernomyrdin erkentelijkheid opgeleverd. “Tsjernomyrdin heeft me niet in één kritieke of moeilijke situatie in de steek gelaten”, zo schreef de dankbare Jeltsin in zijn autobiografie.

Eerder dan de radicale hervormers Tsjoebais en Nemtsov, zijn plaatsvervangers, de jonge honden in het kabinet, belichaamde Tsjernomyrdin op minder positieve wijze ook de hervormingen zelf, want moeizaam waren ze, met veel compromissen, water in de wijn en vallen en opstaan. Tsjernomyrdin is geen hervormer van nature: de vroegere chef van de gasgigant Gazprom is het hooguit in zijn functie geworden, met de aarzelingen die bij zo'n bekeringsproces horen. Het Westen prijst hem als een stabiele en betrouwbare partner, een man van zijn woord, niet als visionair: een uitvoerder - géén initiator, geen politicus, maar een kundige technocraat, een apparatsjik. Een uitvoerder die zelfs bij zijn tegenstanders, de communisten, respect geniet.

Die betrouwbaarheid en zijn loyaliteit aan Jeltsin zijn Tsjernomyrdins handelsmerk geworden. Hij wordt algemeen gezien als een prominente kandidaat voor de opvolging van Boris Jeltsin in het jaar 2000. Maar of hij dat kan worden - hij heeft geen charisma en is een uitgesproken slecht spreker - is nog maar de vraag. In de peilingen haalt hij de drie procent doorgaans niet. Zelfs de vraag of hij president wil worden, heeft hij altijd opengelaten, ook toen Jeltsin voor zijn hartoperatie in het ziekenhuis verdween en Tsjernomyrdin eventjes voor staatshoofd ad interim mocht spelen. Toen hem vanochtend werd gevraagd of hij in 2000 kandidaat is zei hij: “Daar moet u niet van uitgaan.”

Tsjernomyrdin, in 1938 geboren in de Oeral, begon zijn loopbaan als loodgieter en maakt carrière in de olie- en gasindustrie, om in 1985 onder Michail Gorbatsjov minister van Energie te worden. In 1989 werd hij chef van Gazprom, tot hij in 1992 als opvolger van de radicale hervormer Jegor Gajdar premier werd - met behoud overigens van een enorme invloed in Gazprom, en via Gazprom in andere economische sectoren, zoals de elektronische media.