Over terugtrekking Israel; Confrontatie Israel en VS tekent zich af

TEL AVIV, 23 MAART. Een confrontatie tekent zich af tussen Israel en de Verenigde Staten over de omvang van de volgende Israelische terugtrekking uit de Westelijke Jordaanoever.

Hoewel het Amerikaanse plan voor het weer op gang brengen van het Israelisch-Palestijnse vredesoverleg nog niet officieel aan de partijen is gepresenteerd, is de essentie ervan bekend geworden: namelijk dat Israel in fasen, in ruil voor Palestijnse veiligheidsbeloften, 13,1 procent van de Westelijke Jordaanoever aan de Palestijnen overdraagt. Deze overdracht van gebied aan de Palestijnen zal volgens het Akkoord van Oslo moeten worden gevolgd door onderhandelingen over de uiteindelijke status van nog door Israel bezet gebied in een Israelisch-Palestijnse vredesregeling. Netanyahu's adviseur David Bar-Illan zei gisteren dat Israel ervan uitgaat dat desbtreffende berichten waar zijn “omdat ze door Amerikaanse bronnen zijn geadverteerd en niet zijn tegengesproken”.

Tijdens de kabinetszitting van gisteren wezen premier Benjamin Netanyahu en vrijwel al zijn ministers het Amerikaanse plan af, met name wat de omvang van de terugtrekking betreft. Netanyahu zegt te beschikken over een schriftelijke belofte van de vorige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Warren Christopher, dat Israel zelf de omvang van de verdere terugtrekkingen zal bepalen. Netanyahu kreeg deze brief ten tijde van de onderhandelingen over ontruiming van een deel van de stad Hebron. In twee telefoongesprekken met de Amerikaanse president Bill Clinton de afgelopen dagen heeft hij gezegd “geen regering meer te hebben als meer dan 13 procent moet worden teruggetrokken”.

De krant Ha'arets meldt vandaag dat de VS en de Palestijnen een gezamenlijke commissie in het leven zulen roepen om toezicht te houden op de Israelische nederzettingenpolitiek en landonteigeningen in bezet gebied. Deze commissie zal eveneens de Israelische bouwactiviteit in Oost-Jeruzalem op de voet volgen. In ruil voor deze voor de regering Netanyahu pijnlijke ontwikkeling stemmen de Palestijnen ermee in dat in het nieuwe Amerikaanse vredesinitiatief niet uitdrukkelijk wordt gesproken over de stopzetting van de nederzettingenpolitiek.

President Clinton heeft er onder druk van Netanyahu van afgezien het Amerikaanse plan vóór zijn Afrikaanse reis te publiceren. Aanvaarding ervan door de Palestijnen en verwerping door de Israelische regering zou Israel in de huidige context van de situatie in het Midden-Oosten in een zwaar internationaal isolement brengen. De Amerikaanse vredesbemiddelaar Dennis Ross komt eind deze week naar Israel en Gaza om alsnog te proberen een compromis uit te werken dat een Israelisch-Amerikaanse botsing voorkomt.

Politieke kringen in Jeruzalem zeggen dat Israel niet zal aarzelen de pro-Israelische lobby in Washington in stelling te brengen om het Amerikaanse initiatief in de kiem te smoren. Israelische ministers en adviseurs vliegen regelmatig voor coördinatie met deze lobby naar de Amerikaanse hoofdstad. Minister Nathan Sharansky was daar met een topadviseur van Netanyahu de afgelopen dagen. Bij de Republikeinse meerderheid in het Congres bestaat veel begrip voor het harde Israelische standpunt.