Le Pen verliest slag om de regio

Jean-Marie Le Pen is er niet in geslaagd voorzitter te worden van het regiobestuur Provence- Alpes-Côte d'Azur. De rechtse partijen lijken de wens van tweederde van de Fransen te volgen die niet willen dat ze samenwerken met extreem-rechts.

MARSEILLE, 23 MAART. Jean-Marie Le Pen heeft de slag om Zuid-Frankrijk verloren, maar de oorlog van het Front National gaat door. De hefboom van extreem-rechts is vanmorgen in Marseille niet in staat gebleken de macht direct te veroveren. Links won in het Zuiden als grootste minderheid.

De stemming om het voorzitterschap van de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur was het voorlopig hoogtepunt in de golf van opwinding die in Frankrijk is ontstaan over de opkomst van het Front National. Vrijdag hielden politici van de klassiek rechtse partijen het bestuur in vijf van de 22 Franse regio's in handen dankzij het akkoord die zij sloten met de partij van Jean Marie Le Pen.

Vandaag stond de FN-voorman zelf kandidaat in de regio die toeristiek en commercieel belangrijk is voor het gezicht van Frankrijk in het buitenland. Gisteren hadden Le Pen en zijn strategisch onderlegde tweede man Bruno Mégret de druk op de politieke ketel in Frankrijk sterk opgevoerd door de steun van de vorige rechtse regeringspartijen (UDF en president Chiracs RPR) te eisen. In ruil voor de steun in vijf regio's afgelopen vrijdag. En als voorwaarde voor nieuwe steun aan 'gewoon' rechts in de vier regio's, waaronder de belangrijke Ile-de France, waar de rechtse partijen alleen aan de macht kunnen blijven met hulp van het Front National.

“Vindt u het gek als ik wisselgeld vraag, als ik tomaten op de markt koop”, vroeg Le Pen vanmorgen in de wandelgangen tijdens een schorsing van de beraadslagingen. Na afloop van de stemming was de teleurstelling te lezen op zijn gezicht en op de gezichten van het vrijwel voltallige eerste elftal van het Front National (de drie FN-burgemeesters uit Toulon, Orange en Marigne) en andere 'notabelen' van de frontisten maken deel uit van de regioraadsfractie in Marseille. Le Pen had gegokt en verloren. Zijn argument klonk, als zo vaak, democratisch: “Ik heb de meeste rechtse stemmen gehaald bij de verkiezingen van vorige week zondag. Als we een meerderheid willen bouwen tegen de socialo-communisten wat is dan normaler dan dat andere rechtse partijen nu eens op mij stemmen?”

Het bleef een brug te ver. Zich laten kiezen met steun van het FN gaat sommige lokale UDF- en RPR-politici goed af, maar stemmen voor het omstreden boegbeeld van extreem rechts is kennelijk weer wat anders. De 37 rechtse regioraadsleden van gewoon rechts toonden hun hopeloze verdeeldheid door hun stemmen te splitsen over een wethouder uit Nice (die wél met het FN wilde samenwerken) en oud-minister en landelijk UDF-voorzitter François Léotard, die met een magere 19 stemmen zijn carrière in gruzelementen zag vallen. De lachende derde bij de stemming was oud-minister Vauzelle, burgemeester van Arles, die precies de 49 stemmen van zijn linkse coalitie kreeg.

Pagina 5: 'Niet rijp voor grote coalitie'

Niemand heeft dus 'vreemd' gestemd - een teken dat het bestuur in Provence-Alp-Côte d'Azur in de praktijk moeizaam en bewogen zal worden, zonder coalitie, afhankelijk van de grillen van de dag. Dat zijn in het Frankrijk van vandaag in toenemende mate: de grillen van het Front National. Daar schuilt ook de grote winst voor Le Pen de zijnen, door klassiek rechts en links tegen elkaar uit te spelen is nergens in Frankrijk meer de roep om een 'republikeins pact' gehoord. Samenwerking tussen rechtse en linkse partijen om het anti-democratisch geachte Front National buiten de deur te houden is niet meer aan de orde, voorlopig.

Het pact van 'gewoon' rechts en het FN heeft waarschijnlijk ook de uitslag beïnvloed van de tweede ronde van de departementsverkiezingen in Frankrijk, die door links royaal zijn gewonnen. Vanmorgen bleek in elf departementen de balans omgeslagen in het voordeel van de linkse coalitie van Socialisten, Communisten en Groenen, waardoor de regering van premier Jospin nu in 31 departementen een meerderheid heeft.

Het moet kennelijk nog erger worden, zoals oud-minister onder Mitterrand, de socialist Jean-Louis Bianco in de wandelgangen in Marseille voorspelt: “Evenredige vertegenwoordiging, zoals wij bij regionale verkiezingen hebben, leidt tot coalities van de schaamte. Voor een Grote Coalitie zoals men in Duitsland heeft beproefd zijn de geesten in Frankrijk nog niet rijp. Misschien over een paar jaar. We werken er nu nog nergens aan. Maar het kan nodig worden.”

De verloren slag van Jean-Marie Le Pen is een vermomde overwinning voor zijn tweede man Bruno Mégret. Hij heeft met zijn soepele strategie vorige week een breuk geslagen in traditioneel rechts en ziet vandaag bovendien bewezen dat de grof gebekte populist Le Pen na 25 jaar misschien niet meer de ideale man is om de volgende fase voor het Front te leiden. Nu het FN met aanzienlijke fracties in democratisch gekozen besturen zetelt is respectabiliteit een eerste vereiste. Mégret, de ingenieur, de keurige strateeg, belichaamt graag dat moderne extreem rechts.

In de praktijk van alledag zullen de Mégrets in heel Frankrijk regio- en gemeenteraden met hun ideeën gaan infecteren. In Vitrolles, de grauwe industrievoorstad van Marseille waar mevrouw Mégret burgemeester is, wordt de vreemdelingenhaat omgezet in positieve discriminatie: 5000 franc voor iedere baby geboren van Franse of Europese ouders. Tradtioneel rechts én links hebben er spottend op gereageerd, maar volstrekt oppervlakkig. De kiezers wisten er hier aan de Côte d'Azur wel raad mee en maakten het Front National groter dan de traditionele rechtse partijen samen. De kiezers herkennen kennelijk steeds meer van Le Pens beschuldiging dat de Franse politiek van links tot rechts verrot is, van de communisten via de socialisten tot en met Chirac's RPR lopen strafrechtelijke onderzoeken wegens actieve of passieve corruptie. Socialist Bianco: “Maar wanneer gaat de buitenlandse pers ook eens schrijven over de corruptie bij het FN, over de zwarte rekeningen van Le Pen in Zwitserland, over het stadhuis van Toulon waar je FN moet stemmen en eerst betalen om als ambtenaar aangenomen te worden?”