Clinton in Afrika, nieuwe feiten over slag in Somalië

NAIROBI, 23 MAART. De Amerikaanse president Bill Clinton is vanochtend in Ghana gearriveerd, het begin van een elfdaags bezoek aan zes Afrikaanse landen. De Amerikaanse regering spreekt over een 'wedergeboorte' van het zwarte continent en belooft een nieuwe 'partnerrelatie' met hervormingsgezinde Afrikaanse leiders.

Clintons visite begint op het moment dat schokkende nieuwe feiten bekend zijn geworden over de veldslag die Amerikaanse soldaten in oktober 1993 leverden in de Somalische hoofdstad Mogadishu. Zonder onderscheid des persoons doodden de Amerikanen die dag in hevige gevechten honderden Somaliërs, waarna de Verenigde Staten hun handen aftrokken van Afrika. Journalist Mark Bowden van de Philadelphia Inquirer sprak urenlang met zeventig Amerikaanse soldaten en met Somaliërs die betrokken waren bij de veldslag. Zijn dramatische reconstructie van wat de zwaarste gevechten werden voor de Amerikanen sinds de oorlog in Vietnam, verschijnt later dit jaar in boekvorm. Achttien Amerikanen verloren het leven. Het aantal dode Somaliërs werd destijds geschat op driehonderd. Het blijken er nu drie keer zoveel te zijn geweest.

De Amerikanen zetten op 3 oktober 1993 hun gedragsregels - alleen schieten als er op jou geschoten wordt - overboord. Alle Somaliërs op die noodlottige zondagmiddag in Mogadishu werden doelwit. De Amerikanen vuurden op menigtes, ze executeerden een gevangene en doodden een Somaliër die gewond op straat lag. De operatie begon met een commandoaanval op een huis waar zich medewerkers ophielden van de gezochte militieleider en krijgsheer Mohamed Farah Aideed. Daarna liep alles fout. Een Amerikaans konvooi raakte de weg kwijt en liep in talrijke hinderlagen van Somalische krijgers op slippers. Er was geen steungroep om het belegerde konvooi te ontzetten, waarna de soldaten zware verliezen leden.

Het bloedbad bleek een breekpunt in de Amerikaanse Afrikapolitiek. De VS trokken hun troepen terug, waarna de vredesmissie van de Verenigde Naties in Somalië werd beëindigd. Het debacle blokkeerde een jaar later een VN-interventie tijdens de genocide in Rwanda, waarbij 800.000 mensen omkwamen. Clinton doet deze week ook kort Rwanda aan. Hij zal er een onderhoud hebben met overlevenden van de genocide.