Boek werd toevallig ontdekt; KB verwerft traktaat uit bezit Oranje

DEN HAAG, 23 MAART. De Koninklijke Bibliotheek in Den Haag heeft een uitzonderlijk 16de-eeuws boek uit de privé-bibliotheek van Willem van Oranje (1533-1584) verworven.

Het boek is herkenbaar aan het wapen van de vorst dat in goud op de band is gestempeld en van kleuren is voorzien.“Het is een snoepje”, zegt J. Storm van Leeuwen, conservator boekbanden van de Koninklijke Bibliotheek (KB); “en ik ben er ontzettend gelukkig mee; vooral de typografie is prachtig”. Storm van Leeuwen ontdekte het boekje in de schappen van een antiquaar. Een vergadering daar was te vroeg afgelopen en om de wachttijd voor de trein te overbruggen, liep de conservator de boekenplanken na. En daar stond de uitgave die kort daarvoor in Amerika op de kop was getikt. “De prijs viel nogal mee”, aldus de conservator.

Het gaat om een militair traktaat, waarbij in het Frans wordt beschreven hoe vorsten zich in de oorlog dienen te gedragen. De uitgave is verlucht met acht houtsneden. Een aantal tekstblokken is ter versiering met rode inkt omlijnd en de band draagt de prinsenkroon met daar omheen het Gulden Vlies.

Willem van Oranje bezat een bibliotheek van 48 boeken. Uit angst voor een overval op zijn kasteel in Breda liet hij in 1568 zijn boekerij inventariseren. Aan de hand van deze lijst blijken vier boeken eerder te zijn opgedoken. Van één exemplaar bleef alleen de band over. “Die vier zijn nogal verhalend, zelfs een beetje romantisch getint”, aldus Storm van Leeuwen. “Het traktaat was voor een beperkter publiek. Het werd opgedragen aan de Franse kroonprins en daarom vermoed ik dat elk zichzelf respecterend veldheer van de hoge, Franse adel over deze kostbare uitgave beschikte. Het exemplaar van de prins is trouwens minder uitbundig versierd dan de Franse.”

In tegenstelling tot de vier al bekende, Decamerone-achtige boekjes, blijkt dit traktaat veel meer op de prins te zijn toegesneden. Menige militaire aanwijziging heeft een humaner karakter dan destijds gebruikelijk. “Er wordt bijvoorbeeld vermeld dat ten oorlogtrekkende vorsten genoeg te eten en te drinken dienen mee te nemen. In die tijd wist men niet beter of proviand werd onderweg simpelweg geroofd”, aldus Storm van Leeuwen. Over de herkomst is weinig meer bekend dan dat het boek ooit verhandeld werd in Parijs. Willems bibliotheek raakte na diens dood verspreid.

Overigens zal de aanwinst vanaf 28 april te zien zijn op een presentatie van Oranje-Nassau-boeken in het Haagse Museum van het Boek. In augustus volgt een grote tentoonstelling van de KB, die dit jaar twee eeuwen bestaat, waarin het traktaat wordt opgenomen.