VIER NIEUWE EETLUST-EIWITTEN BLIJKEN ER TWEE

Eetlust zit tussen de oren. Maar waar precies? Welke hersengebieden zijn betrokken bij de energiehuishouding, en welke moleculen reguleren het proces? Twee internationale onderzoeksgroepen lichten een tipje van de sluier op.

Ze hebben elk, onafhankelijk van elkaar, twee nieuwe neuropeptiden gevonden die de eetlust en het lichaamsgewicht reguleren (Cell 20 feb, en Proceedings of the National Academy of Sciences 6 jan). De nu ontdekte neuropeptiden hebben hun effect op de hypothalamus, een hersengebied waarvan al lang bekend is dat het processen als groei, pigmentering van de huid en aanmaak van sperma- en eicellen reguleert. Ook de eetlust staat onder controle van dit kleine hersengebiedje. Maar hoe dat proces er op moleculair niveau uitziet, is slechts ten dele bekend. Niet alle stukken van de puzzel zijn gevonden. Moleculen waarvan men weet dat ze de eetlust opwekken dan wel onderdrukken, zijn onder andere de neurotransmitters serotonine en dopamine, en de neuropeptiden galanine en neuropeptide Y.

Een aantal jaren geleden werd met veel rumoer de vondst van een nieuw 'vetzucht-molecuul' aangekondigd: leptine. Het onderdrukt de eetlust (muizen waarbij het gen voor leptine was weggehaald, vraten zich vol en zagen eruit als harige tennisballen). Als iemand vetzuchtig dreigt te worden, gaan de hersenen normaalgesproken meer leptine uitscheiden. De stof heeft zijn effect op de hypothalamus, die op zijn beurt stoffen uitscheidt die de voedselinname remmen. Maar er zijn patiënten met een verhoogde leptine-aanmaak die toch vetzucht ontwikkelen. Dit suggereert een alternatief mechanisme voor de regulatie van de energiehuishouding.

Wellicht dat de twee groepen nu een nieuwe moleculaire basis hebben gevonden voor voedingsgedrag. De ene groep (onderzoekers van de universiteiten van Stanford, Oslo, Yale en van het Scripps Research Institute in La Jolla) vond twee neuropeptiden, en noemde ze hypocretinen. De andere groep (onderzoekers van de universiteit van Texas Southwestern in Dallas en van het farmaceutisch bedrijf SmithKline Beecham) spoorde ook twee neuropeptiden op. Die werden orexinen genoemd (het Griekse woord orexis betekent honger).

Niet bekend