Hollands Dagboek: Frans van den Berg

Frans van den Berg (41) is commandant van het Nederlandse fregat dat deel uitmaakt van de VN-blokkade tegen Irak. Hr.Ms. Abraham van der Hulst controleert in de Golf of schepen zich houden aan het handelsembargo. Van den Berg is gehuwd en heeft een dochter en een zoon.

Woensdag 11 maart

Hr.Ms. Abraham van der Hulst ligt na tien dagen opereren op zee voor een kort havenbezoek van twee dagen in de haven van Dubai, een van de emiraten. Zo'n havenbezoek is nodig voor de bevoorrading, de post (zeer belangrijk) en ontspanning voor de bemanning. Na een lange periode op zee, met een strakke dagindeling en een beperkte bewegingsruimte, is het belangrijk om iets anders te kunnen doen. Al was het maar om even gezellig naar huis te bellen. Na het ontbijt, stem ik, als altijd de details voor de dag af met de eerste officier (EO) Ed Veen.

Tussen 8 en 9 uur loop ik over het schip en praat met verscheidene mensen. Uit de eerste reacties van de bemanning blijkt dat ze zich geamuseerd hebben. Om 10.30 vertrekken we en zijn tegen 11.00 buitengaats. Er staat vanwege de wind een redelijke zeegang.

We gaan en route naar een patrouillegebied in het noordelijke deel van de Golf, waar we morgenmiddag moeten zijn. Dit is ongeveer 450 nautische mijlen varen (circa 850 kilometer) van Dubai. De Amerikaanse commandant van de multinationale Maritime Interdiction Operation (MIO) stelt het schema op waarin de inzet van de deelnemende eenheden aan de VN-blokkade wordt aangegeven.

Het schip schakelt moeiteloos over naar de zeewachtsituatie. De navigatiebrug, de commandocentrale (CoCe), bureau wapentechnische dienst (WD) en de technische centrale (TC) zijn varende continu bezet volgens een wachtsysteem. De navigatie wordt vanaf de brug gevoerd. Alle informatie wordt in de commandocentrale verzameld, verwerkt en geëvalueerd. Hier vanuit vindt eventuele wapeninzet plaats.

De middag gebruik ik om eerst de inzet van het schip in de komende patrouille af te stemmen met mijn hoofd operationele dienst (HOD), Willem Vermeule. Daarna verwerk ik de ontvangen dienstpost om vervolgens door het schip te lopen, 'management by walking around'. Ik praat regelmatig met de verschillende mensen aan boord. Zo blijf ik op de hoogte van wat hen bezighoudt, hoe het met ze gaat en of er nog aanpassingen in de bedrijfsvoering nodig zijn. Daarnaast vind ik het gewoon plezierig; ik ken ze ook alle 172 persoonlijk.

Rond 18.00, zoals gewoonlijk, een hapje eten. Als commandant eet ik meestal alleen in de kajuit, mijn verblijf. Ik heb een eigen hofmeester, Robin Wijnen, die voor me zorgt, een echte luxe. Hij houdt mijn kajuit opgeruimd en schoon, zorgt voor mijn eten, regelt de was etcetera. Robin is een bijzonder plezierige vent. Slechts over een ding hebben we wel eens discussie: hij is PSV-fan en ik ben absoluut voor AJAX.

Donderdag

Om 06.30 word ik zoals gebruikelijk door de officier van de wacht telefonisch gewekt met korte informatie over waar we zijn, wat we doen en het weer. De wind is gaan liggen, en het belooft een stralende dag te worden.

Om 12.00 uur arriveren we in ons patrouillegebied. Onze box ligt circa 80 kilometer oost van Koeweit en 50 kilometer zuid-oost van Irak. Er zijn er nog twee ten oosten van ons, hierin opereren het Amerikaanse fregat Ingersoll en het Canadese fregat Toronto. Deelnemen aan de Maritime Interdiction Operation (MIO) houdt in: het controleren van de goederenstroom naar en van Irak. Alleen voedsel en medicijnen mogen worden ingevoerd, en alleen olie uitgevoerd met toestemming van de VN ('oil for food').

Het werk bestaat uit het identificeren van alle schepen in de patrouillebox op naam, oproepen, vaststellen waar ze naar toe gaan, met welke lading, en vanuit welke haven. Bij het opzoeken en identificeren van scheepvaart is de helikopter erg belangrijk. Alle schepen van en naar Irak worden doorzocht door een onderzoeksteam van een marineschip.

Wij onderzoeken een schip als volgt: eerst gaat er een beveiligingsteam van zes mariniers per helikopter aan boord. Vervolgens gaat een inspectieteam bestaande uit bemanningsleden onder leiding van de EO de scheepspapieren en de lading controleren. Is alles in orde dan wordt het schip vrijgegeven, zo niet dan wordt het opgebracht.

Om 10.30 deel ik aan een tweetal jarige opvarenden een taart uit, als altijd in bijzijn van Ed en de chef der Equipage (de hoogste onderofficier). Deze traditie houd ik in ere, het appelleert aan het 'wij-gevoel' van de bemanning, door mij 'Hulsterfamilie' genoemd. Op een schip met alleen mannen overigens een eenzijdige familie: alleen broers, neven en ooms.

Het is erg rustig qua scheepvaart, maar ja, we staan aan de vooravond van het islamitische weekend. We houden van 14.15 tot 15.30 een brandoefening. Simuleren brand in een gasturbine die resulteert in een grote machinekamerbrand. Best een complexe oefening, maar het ging vlot en professioneel, ik ben tevreden, een goed operationeel schip.

Om 15.45 krijg ik telefoon uit Nederland van de afdeling operaties van de bevelhebber der zeestrijdkrachten (BDZ). Ik verneem dat in Den Haag besloten is dat de Abraham van der Hulst tot eind mei zal deelnemen aan MIO, en vervolgens terug kan keren naar Nederland. Formele berichten volgen nog, ik kan mijn voorstel vaarprogramma indienen. Echt een bijzonder plezierig bericht, dat een einde maakt aan alle onzekerheid.

Ik heb al een plan gemaakt en dit ook informeel doorgesproken met mijn operationele commandanten in Nederland. Ik roep Ed en Willem, zij kennen mijn voorstel, bespreek het een en ander en laat Willem vervolgens het voorstel vaarprogramma versturen.

Rond 21.00 genoeg gewerkt, tijd voor ontspanning. Kijk met Ed in de kajuit naar de zeer komische film Liar, Liar met Jim Carey, echt lachen. Daarna bridgen met Ed en de hoofden van dienst, alleen Willem ontbreekt. De hoofden van dienst vormen mijn managementteam. Een gezellige avond, pico stemming.

Vrijdag

Na het gebruikelijke ochtendritueel bel ik rond 10.00 het hoofd afdeling operaties van commandant zeemacht Nederland (CZMNED) en krijg akkoord op mijn voorstel. Ik laat de bemanning om 11.00 aantreden in de hangar en vertel ze dat er een einde aan de onzekerheid is gekomen en neem het nieuwe programma met hen door. Dit betekent tot eind mei in de Golf, 80 procent op zee voor blokkade-operaties en restant in diverse havens.

Vervolgens en route naar Nederland, aankomst Den Helder op 25 juni. Iedereen is blij verrast met een maand eerder thuis dan oorspronkelijk gepland.

Het nieuws over het programma is het gesprek van de dag, het houdt iedereen bezig. Doordat er een einde aan de onzekerheid is gekomen, worden er driftig nieuwe plannen gemaakt. Dit varieert van vakantieplannen tot het toch kunnen volgen van het WK-voetbal, maar de belangrijkste plaats is gereserveerd voor plannen met vriendinnen, vrouwen en kinderen. Dominant is het eerder thuis komen, de reis duurt nu 22 weken in plaats van 26 weken. Dit compenseert enigszins het gemis van een tussentijdse gezinshereniging.

Ondanks alle euforie gaat het patrouilleren in onze box gewoon door. Er is opvallend weinig scheepvaart van en naar Irak, mogelijk vanwege de in volle gang zijnde haj, de jaarlijkse bedevaart naar Mekka. We hebben nog geen schip geboard deze periode terwijl we in de vorige periode in dezelfde tijd reeds acht boardings achter de rug hadden.

Op zichzelf is het hele MIO-gebeuren een uiterst effectief opgezet geheel, ten dele ook een gevolg van de geografische situatie. Immers, de Iraakse kustlijn is slechts 20 kilometer lang en er zijn maar drie havens: de haven Basrah en Al Faw liggen aan de Shat al Arab, de grensrivier met Iran. De derde haven, Umm Qasr, ligt aan de Khawr abd Allah, de grensrivier met Koeweit.

Zaterdag

Deze dag bezoeken Willem en ik de Amerikaanse commandant van alle schepen in de Golf, admiraal Moore, aan boord van het vliegdekschip Independence. We landen met onze boordhelikopter om 11.30 op dit gigantische schip. In de staflounge worden we voorgesteld aan de admiraal, een uiterst aimabele man. Tijdens de lunch ontmoeten we enige andere officieren van zijn staf, onder wie de MIO-commandant, kapitein ter Zee US Navy Fergerson. Deze persoonlijke contacten komen de internationale samenwerking en de uitvoering van MIO ten goede, en je associeert een functionaris ook met een persoon. Fergerson benadrukt het grote belang van de aanwezigheid van meerdere nationaliteiten. Vóór de komst van ons schip, overigens direct gevolgd door de komst van het Canadese schip, waren er alleen Amerikaanse en Engelse schepen. Natuurlijk eindigen we op de brug om te kijken naar de vliegoperaties. Het van dek katapulteren en weer oplanden van grote gevechtsvliegtuigen op zo'n klein varend vliegveld blijft fascinerend.

Om 14.30 zijn we weer terug aan boord. Ondanks gemiddeld twaalf uur werk zeven dagen per week is er toch tijd voor ontspanning. Aan boord wordt veel gesport in een fitnessruimte en op het helikopterdek wanneer mogelijk. Verder zijn zonnen, lezen en (video)film kijken populair. Ook is er een lopende schaak- en klaverjascompetitie, en wordt er dagelijks een scheepskrant met (inter)nationaal en scheepsnieuws verzorgd. Tot slot is er eens per twee tot drie weken het Hulster News Network, HNN, opgenomen door onze eigen reporters.

Zondag

Zondag is en blijft een bijzondere dag, ook op zee. Om 09.30 verlaat ik de kajuit, die heb ik beschikbaar gesteld aan de dominee voor de kerkdienst. Om 11.45 krijgen we admiraal Moore en zijn adjudant op bezoek voor kennismaking met het schip. We hebben hem met onze helikopter opgehaald. Elke keer is er toch weer de verbazing bij andere landen over het geavanceerde ontwerp van onze schepen, het comfort en de kleine bemanning versus de prestaties van het schip. Om 14.15 vertrekt hij weer. De rest van de middag heb ik gelezen in Poland van Michener, bijna uit. We vervolgen richting Abu Dhabi, waar we dinsdagochtend om 08.00 zullen aankomen i.v.m. een bezoek van onze staatssecretaris, drs. J.C. Gmelich Meijling.

Maandag

Deze dag staat in het teken van het voorbereiden van het bezoek. Het schip wordt nog eens extra schoongemaakt, de voorbereidingen voor de officiële lunch en de receptie worden zoveel mogelijk getroffen. Ik neem in detail met Ed de dag van morgen door, eerbewijzen, tenues, etc. Met het hoofd logistieke dienst (HLD) neem ik de logistieke voorbereidingen door voor de lunch en de receptie. Ik wil het schip zo goed mogelijk presenteren. Vlagvertoon tijdens havenbezoeken is zeer belangrijk, het straalt af op bemanning, KM, defensie en Nederland. In Abu Dhabi zijn wij tijdelijk het visitekaartje van de BV Nederland.

's Avonds nog de laatste hand gelegd aan brieven voor thuis, morgenochtend gaat namelijk direct na afmeren de post van boord. Brief geschreven aan Marion, kaart voor mijn zoon Frans en een speciale kaart voor mijn dochter Clarice, zij wordt vrijdag aanstaande twaalf jaar.

Dinsdag

Meren om 08.30 af in de zeer moderne haven van Abu Dhabi. Het helikopterdek wordt gereedgemaakt voor de receptie. De gewapende erewacht kleedt zich in ceremonieel tropenwit, evenals het wachtspersoneel, Ed en ikzelf. Om 11.10 arriveert het gezelschap in een stoet limousines.

Als eerste komt de staatssecretaris aan boord, ontvangt zijn eerbewijs en vervolgens gaan we samen naar de brug. De rest van het gezelschap volgt, in totaal acht personen. Eerst op de brug koffie en een aperitief en vervolgens een uitgebreide rijsttafel in de longroom. Het geheel voltrekt zich in een uiterst plezierige sfeer. Hierna bezoeken de staatssecretaris en de directeur materieel KM de verblijven van manschappen, korporaals, onderofficieren en tot slot de officieren.

Tegen 15.15 vertrekt het gezelschap met bijbehorend eerbewijs weer van boord. In de middag pleeg ik wat telefoontjes, schrijf wat aandachtspunten van de afgelopen periode en loop door het schip en over dek. Om 18.45 arriveert het gezelschap weer en we gaan naar het helikopterdek. Tegen 19.00 arriveren de eerste gasten, iedereen wordt persoonlijk welkom geheten door de staatssecretaris, de ambassadeur en mijn persoontje. In totaal komen er circa 200 gasten. Een gemêleerd gezelschap van verschillende nationaliteiten bestaande uit politici, diplomaten, mensen uit het bedrijfsleven en militairen. Tegen 23.00 vertrekt de staatssecretaris en zijn gezelschap. Ik praat nog wat na met verschillende mensen en ik complimenteer de logistieke dienst en Ed. De Hulst heeft zich van zijn beste kant laten zien, ik ben trots op mijn bemanning. Later bel ik ook nog even naar huis, praat gezellig met Clarice, ze heeft vandaag haar ingangstoets voor de middelbare school gemaakt. Ik drink nog een drankje met enige officieren en ga pas laat naar bed. Het was een zeer geslaagde dag.

Woensdag 18 maart

Om 07:15 sta ik op. Ik hoef niet direct te ontbijten, want ik ben uitgenodigd om aan boord van het VAE-fregat Abu Dhabi te ontbijten, ik word om 08.45 verwacht. Tot die tijd lees ik mijn berichten, drink koffie en loop door het schip. We ontmeren om 10.00 en zijn om 11.00 buitengaats. Wederom op weg naar de noordelijke Golf voor een volgende MIO-periode.