GroenLinks wil 'paarse uitwassen' corrigeren; M. Rabbae: ons belastingplan superieur

Kamerlid Mohamed Rabbae van GroenLinks wordt lyrisch als hij erover spreekt: het belastingplan van zijn partij. “Een veel rechtvaardiger inkomens- verdeling.” Het plan mikt op een vermindering van de hypotheekaftrek.

DEN HAAG, 21 MAART. De faxen zijn nog warm. Het Tweede-Kamerlid Mohamed Rabbae werpt een blik en zijn ogen beginnen te glinsteren. “Minimaal 30.000 banen extra per jaar en een veel rechtvaardiger inkomensverdeling dan bij paars”, jubelt de financieel woordvoerder van GroenLinks.

In zijn handen heeft hij een doorrekening van het Centraal Planbureau van het belastingplan van GroenLinks. “Wanneer de PvdA regeringsverantwoordelijkheid draagt, worden de verschillen tussen inkomens groter. Met ons belastingplan willen we de inkomensverschillen weer kleiner maken èn banen creëren èn een echte bijdrage leveren aan de verbetering van het milieu.”

Volgens de OESO is denivellering via het belastingstelsel een internationale trend. De gevolgen van de belastinghervormingen sinds het eind van de jaren tachtig zijn volgens Rabbae “onevenwichtig verdeeld”. In landen waar sprake is van een lastenverzwaring is die vooral bij de lagere inkomens neergeslagen. In landen waar de lasten zijn verlicht hebben vooral de hogere inkomens geprofiteerd. Nederland is volgens Rabbae een van de duidelijkste voorbeelden van deze trend.

Waarom zijn het steeds de hogere inkomens die profiteren van belastingaanpassingen, zo vraagt hij zich af. “We krijgen steeds de argumenten te horen: de internationale fiscale concurrentiepositie en de stimulering van de werkgelegenheid. Wij vinden het onzin dat de fiscale concurrentiestrijd wordt betaald door de lagere inkomens. En uit berekeningen van het planbureau blijkt dat belastingverlaging aan de onderkant van de arbeidsmarkt de meest positieve effecten op de werkgelegenheid heeft.”

In de voorstellen van GroenLinks blijft het toptarief in de loon- en inkomstenbelasting dan ook gewoon gehandhaafd op 60 procent. De bestaande vermogensbelasting (opbrengst 1,5 miljard gulden) wordt geschrapt en vervangen door een vermogensaanwasbelasting (opbrengst 4,5 miljard). Vermogenswinsten worden hierdoor veel zwaarder belast. “Volgens onze berekeningen gaan vermogenden er in het kabinetsstuk 'Belastingen in de 21e eeuw' op vooruit. De vermogenden worden nog eens extra beloond door paars, terwijl premier Kok de strijd wilde aanbinden tegen de exhibitionistische verrijking. Bij de huidige voorstellen heeft hij die strijd bij voorbaat verloren.”

Politiek het meest gevoelig is het voorstel van GroenLinks om de aftrek van de hypotheekrente te beperken. Rabbae: “De voordelige fiscale behandeling van het eigen huis is uniek in Europa en verklaart waarom het Nederlandse belastingstelsel één van de minst progressieve in Europa is.” Binnen een maand komt de oppositiepartij met een initiatiefwetsvoorstel waarbij de aftrek wordt gemaximeerd tot hypotheken van maximaal 400.000 gulden.

Tijdens het partijcongres van GroenLinks werd een grens vastgelegd van 250.000; vanwaar deze verhoging met 150.000 gulden? “Wij willen de discussie verbreden. Ik verwacht dat RPF en SP ons voorstel zullen steunen. PvdA en D66 zijn verdeeld, we dagen deze politici uit om voor de verkiezingen kleur te bekennen. En omdat het PvdA-congres een motie voor maximering heeft aangenomen ben ik niet pessimistisch gestemd, ondanks het autoritair optreden van PvdA-leider Wim Kok.” Rabbae doelt op de reactie van Kok die tijdens het congres direct duidelijk maakte dat hij deze wens van het PvdA-congres niet zou uitvoeren.

Het beperken van de hypotheekrente en schrappen van aftrekposten zoals de spaarloonregeling en de aftrek van de consumptieve rente levert 10 miljard gulden op. Daarnaast pleit GroenLinks voor een forse verhoging van de energieheffing en accijnzen. Dit levert bijna 30 miljard gulden op en dit geld wordt weer 'teruggesluisd' naar de burgers. “Maar wel via de Robin-Hood-methode”, zegt Rabbae. “Dus meer naar de mensen met de lage inkomens.”

Per saldo blijft er ongeveer 20 miljard gulden over om de lasten op arbeid te verlagen. Het geld wordt met name ingezet voor een specifieke lastenverlichting aan de onderkant van de arbeidsmarkt; een zogenoemde earned income tax credit (EITC). In het belastingplan voor de volgende eeuw is deze variant door het kabinet uitgewerkt en levert die ook de meeste banen op.

Rabbae legt uit: mensen met een baan waarmee ze tot anderhalf keer het minimumloon van 2300 gulden bruto verdienen krijgen subsidie. Deze subsidie is afhankelijk van de hoogte van het loon. Bij een laag loon gaat de subsidie fors omhoog, daarna blijft het bedrag constant, en als het inkomen verder stijgt, neemt de subsidie af. In de Verenigde Staten is de EITC een groot succes en ook PvdA-minister Melkert (Sociale Zaken) en D66-minister Wijers (Economische Zaken) zijn enthousiast. Rabbae: “Ik verwacht dat deze werknemersaftrek een nieuw element zal worden in ons belastingstelsel, wanneer alle vrijblijvende varianten en opties van Zalm en Vermeend worden vertaald in concreet beleid.”