De nieuwe ruimtelijke orde van Eddy Baldozer

SCHILDE, 21 MAART. 'Afval scheiden doen we samen' meldt de achtergelaten biobak, verdwaald tussen brokstukken van wat vorige week nog een huis was. “Het doet nog steeds pijn dit te zien”, gebaart buurman Walter de Wachter, die meehielp met de sloop. Het op last van de rechtbank afgebroken huis werd jaren geleden illegaal gebouwd, zoals alle 243 weekendwoningen in Schilde Strand - ooit het recreatie-oord van het welvarende Schilde, niet ver van de Nederlandse grens. Inmiddels is het strand verdwenen, wordt in het vervuilde meer niet meer gezwommen en is het merendeel van de vakantiehuisjes permanent bewoond.

Tot voor kort maakte niemand zich druk om de illegale huisjes, die namen dragen als Zomerlust en Berkendroom. Maar de Vlaamse minister van Ruimtelijke Ordening Baldewijns heeft een voortvarend 'ruimtelijk structuurplan' in werking gezet, om orde te scheppen in de ruimtelijke wanorde. “Vanuit de lucht ziet Vlaanderen eruit als een lappendeken van woningen, bedrijven, wegen en hier en daar nog een stuk ongeschonden natuur”, verdedigde de minister onlangs zijn beleid. Hij wil “komaf maken met deze wildgroei en versnippering”.

In het verleden zijn in Vlaanderen talloze inbreuken gepleegd op bouwwetgeving, constateert de minister. “Wanneer er al een rechtszaak van kwam en de overtreder werd veroordeeld, betekende dit niet noodzakelijk dat de vonnissen ook daadwerkelijk werden uitgevoerd.” Vanaf nu moet dat veranderen: “willekeur en favoritisme” worden uitgesloten. Op de kritiek dat hij, een socialist bovendien, vooral sociaal zwakkeren aanpakt, antwoordde Baldewijns dat ook al illegale villa's, en bedrijven moesten verdwijnen. Hij beloofde wel in overleg met gemeenten een oplossing te zoeken voor de honderden illegale weekendverblijven.

Bij de afbraak van weekendhuisjes lopen de emoties hoog op. Eind vorig jaar werd een graafmachine in brand gestoken van de aannemer die een woning moest slopen in Vorselaar. “Als je nog naar hier durft te komen, zijt ge er aan”, kreeg de aannemer telefonisch te horen vlak voordat hij schielijk afzag van de klus. Minister Baldewijns zelf ontvangt al enkele weken dreigbrieven, sommige inclusief kogel. Hij rijdt inmiddels in een gepantserde auto en nadat in de buurt van de school van zijn dochtertje een bewapende man werd gesignaleerd, werden de minister en zijn gezin vorige week onder permanente politiebewaking gesteld. De minister liet weten dat de bedreigingen geen invloed hebben op zijn beleid.

Het Nationaal Komitee Weekend-Verblijven distantieert zich van de “middeleeuwse” intimidatie. Het comité, dat ijvert voor verjaring van bouwovertredingen, begon eerder dit jaar een postkaartenactie tegen 'Eddy Baldozer'. Maar doodsbedreigingen, dat gaat te ver. Als bewijs van onschuld wordt aangevoerd dat het comité zelf een brief ontving van het 'Ira van de Kempen', met het verwijt dat het te veel op de lijn van de minister zit.

“Huizen afbreken ligt hier heel gevoelig”, zegt Walter de Wachter voor zijn bescheiden woning. Niet dat hij de bedreigingen aan Baldewijns wil goedpraten, natuurlijk. “Maar je eigen huis moeten slopen, ik zou het niet kunnen. Ik heb zelf de verwarming aangelegd en onlangs nog het dak vernieuwd. Bovendien, je wilt als ouder toch iets doorgeven aan je kinderen.”

Belgen zeggen van zichzelf dat ze met een baksteen in de maag worden geboren. Velen dromen van een, liefst zelf gebouwd, vrijstaand huis waar vervolgens naarstig aan wordt vertimmerd en bijgebouwd. Wie niet te veel bakstenen kan betalen, gaat wonen in een recratiepark als Schilde Strand. Zoals Frank en Patricia van Naemen, die vorige week eigenhandig het huis afbraken dat ze negen jaar geleden kochten. “En dat ze nog elf jaar moeten afbetalen”, kwetteren drie dames verderop aan de Friedadreef. “Wat moeten ze nu met hun grond doen, radijsjes verbouwen?”

Wat de drie dames vooral opwindt, is dat hun buurtgenoten van niets wisten toen ze hun huis kochten. Pas toen ze zonder vergunning een veranda hadden bijgebouwd, kregen ze te horen dat ze het hele huis moesten afbreken. “Waarom hebben ze deze huizen dertig jaar gedoogd?” foetert ook buurman De Wachter. “Toen ik vijf jaar geleden mijn huis kocht, zeiden ze bij de gemeente dat alles in orde zou komen. Ook de bank, die mijn aanvraag voor een lening heeft onderzocht, zei dat alles okay was.” Verontwaardigd wijst hij naar de luxe villa's die even verderop worden gebouwd. “Dáár zullen de mensen die hier uit hun woning worden verdreven in ieder geval niet gaan wonen.” De ruime villa's vormen een schril contrast met de huisjes in Schilde Strand, maar er is ook gelijkenis: allemaal vrijstaand en niet twee hetzelfde. Alleen in Schilde Strand wachten de bewoners bezorgd af wanneer ook zij een proces verbaal in de bus krijgen. Bezwerend roepen posters voor de ramen: 'Geen afbraak van weekendhuisjes'. Zelfs de tuinkabouters lijken er niet meer in te geloven.