Waterkanon op betogers transport kernafval Ahaus

AHAUS, 20 MAART. Duitse oproerpolitie heeft vanochtend in het Westfaalse Ahaus waterkanonnen ingezet tegen demonstranten die willen proberen een transport van kernafval tegen te houden. Het centrum van het stadje, twaalf kilometer van Enschede, is geheel afgesloten.

Ruim 20.000 politiemannen en vele duizenden demonstranten tegen kernenergie wachtten vanochtend in spanning op de trein met hoogradioactief afval die sinds vannacht uit het zuiden van Duitsland onderweg is. Een van de duizenden politieagenten die het spoor moeten bewaken tegen demonstranten is vannacht in de buurt van Würzburg omgekomen toen hij werd geschept door een trein uit de andere richting.

Het transport van drie gietijzeren containers ('castorvaten') met afgewerkte splijtstofstaven van de Beierse kerncentrale Grundremmingen en drie castors met afval uit de kerncentrale in Neckarwestheim (Baden-Württemberg) heeft de tegenstanders van kernenergie en opslag van nucleair afval in Ahaus verrast. Het stond eigenlijk voor volgende week gepland, maar werd door de politie vervroegd. In Ahaus arriveerden gisteravond en vanochtend duizenden demonstranten uit de gehele Bondsrepubliek - en ook enkele honderden uit Nederland - om te protesteren tegen de opslag van de castors in een 'tussenopslagplaats' enkele kilometers ten oosten van Ahaus.

Het vervroegde vertrek van de trein uit Walheim in Baden-Württemberg, wordt gezien als een poging de kosten van het in Duitsland heftig omstreden 'atoomtransport' beperkt te houden. Vorig jaar kostte een dergelijk transport naar een opslagplaats in Gorleben (Nedersaksen) 110 miljoen mark. De strategie van de AKK (Anti Kernkraft)-beweging is de transportkosten zo hoog mogelijk op te voeren. “Door het opdrijven van de kosten van het transport moet kernenergie en het nucleaire afval-probleem hoog op de politieke agenda komen, vooral in dit verkiezingsjaar”, aldus Hartmut Liebermann van de Bürgerinitiative 'Kein Atommüll in Ahaus'.

De kosten voor het transport zijn voor dit jaar begroot op op 90 miljoen mark.

Al voor de trein vannacht uit Walheim vertrok, hebben demonstranten geprobeerd het transport tegen te houden. Enkele honderden hadden zich voor de ingang van de centrale in Neckarwestheim geposteerd, waar ze door de politie werden weggesleept. Op de route naar station Walheim had een groep de weg met een zes meter diepe tunnel ondermijnd.

Pagina 4: Tegenstanders van transport stromen massaal toe

De politie heeft de demonstranten uit hun tunnel gesleept en de weg versterkt met zware staalplaten, waardoor de 200 ton wegende truck er veilig overheen kon. Daarna bereikten de Castorvaten zonder veel problemen het station in Walheim. Daar werden ze geladen op wagons die werden gekoppeld aan de trein uit Gundremmingen.

Vanuit Walheim had het transport nog 400 kilometer te gaan. De spoorweg wordt vandaag door 22.000 agenten gecontroleerd. Een van hen kwam daarbij door een ongeluk om het leven. Hij werd geschept door een trein uit de tegenovergestelde richting.

In Ahaus stromen de demonstranten nog steeds toe. De Siegfried Martsch, parlementariër voor de Groenen, zei dat de regering had geprobeerd de milieu-activisten te misleiden door het transport, dat oorspronkelijk voor 25 maart gepland stond, bijna een week te vervroegen. “Ze willen stiekem voorbij laten gaan, zonder dat het publiek het merkt. Maar we zullen in Ahaus staan”, aldus Matsch gisteravond. Nog steeds komen betogers aan in Ahaus.

Deze week was het nog relatief rustig in het stadje, hoewel de politie al wekenlang actief is. Gisteren verbood de politie zes provisorische kampeerplaatsen omdat ze te dicht bij de spoorlijn waren gelegen waarover de ruim 500 meter lange trein met de Castors aankomt. Op een 'camp' vond de politie eerder deze week lichtspoormunitie en gevaarlijk geacht vuurwerk. De plaatselijke actiegroep van Anti-Atomkraft (AKK), de 'Bürgerinitiative Kein Atommüll in Ahaus', hield gistermiddag een protestdemonstratie met zo'n 5.000 deelnemers. Ook vanochtend werd gedemonstreerd terwijl de politie ongeveer de helft van het stadje afzette en tot 'Sperrgebiet' uitriep. Schoolkinderen hielden gisteren een uur lang een kruispunt bezet.

Voor het eerst wordt in Ahaus nucleair afval uit andere Duitse deelstaten aangevoerd. In de tussenopslagplaats, Brennelement-Zwischenlager Ahaus, staan al 305 veel kleinere Castors met afgewerkte 'brandstofkogels' uit een gesloten kerncentrale in Hamm in de deelstaat Noordrijn-Westfalen. Deze opslag vergde sinds 1992 50 Castor-treintransporten die weinig of geen protest uitlokten. De capaciteit is met de 305 veel kleinere Castors echter slechts voor 15 procent benut. Minister Kniola (SPD) van Binnenlandse Zaken in Noordrijn-Westfalen noemde het gisteren onaanvaardbaar dat in Ahaus en in het in Nedersaksen gelegen Gorleben nucleair afval uit andere Duitse deelstaten wordt opgeslagen. Het gaat deze keer bovendien om veel grotere afgewerkte brandstofstaven, verpakt in Castors van 5,5 meter lang, 2,3 meter diameter en een wanddikte van bijna een halve meter speciaal staal.

De streng beveiligde 'tussenopslagplaatsen' (voor eind-opslag van nucleair afval is nog geen oplossing) in Ahaus en Gorleben werden in de jaren zeventig voor 1,4 miljard mark gebouwd. De plattelandsgemeente Ahaus kreeg daarvoor 160 miljoen mark compensatie toegezegd. Ahaus heeft al vergunning verleend voor de bouw van een tweede hal voor 'tussenopslag'. De Duitse deelstaten kwamen in 1977 overeen dat het afval van kerncentrales in Gorleben en Ahaus zal worden opgeslagen. De Bondsregering houdt aan die afspraak vast, hoewel een groeiend aantal inwoners van Ahaus en van nabijgelegen gemeenten zoals de Westfaalse hoofdstad Münster zich verzetten tegen 'Ahaus als nucleaire dumpplaats voor de hele Bondsrepubliek'.

Het is de vraag of het geweld, net als vorig jaar in Gorleben, uit de hand zal lopen, toen anarchisten en zogeheten Chaoten slaags raakten met de politie. Als het aan de Bürgerinitiative ligt, gebeurt dat deze keer niet. “We zullen niet in de val lopen om Ahaus te veranderen in een oorlogstoneel”, aldus Hartmut Liebermann. De Ahause actievoerders hadden eerder deze week overleg met commissaris Hubert Wimber in Münster die verantwoordelijk is voor de veiligheid van het afvaltransport in Westfalen. Wimber geniet in Duitsland nationale bekendheid omdat hij lid is van de Groenen die tegen kernenergie zijn.

De organisatie heeft, met vooruitziende blik, een flink stuk grasland voor vijftien jaar gepacht bij de ingang van de opslagplaats.

Langs de straat die naar de opslagplaats leidt, stonden deze week zwarte vlaggen en gele X-kruisen. Op twee weiden naast de oprijlaan naar de ingang van het Zwischenlager grazen Europese bisons en Przewalskipaarden - loodzware symboliek dat met het afval van kerncentrales valt te leven. “Mogen wij dan op ons eigen terrein een groot houten kruis oprichten als symbool van protest?” vroeg een actievoerder zich deze week af. De vraag stellen is haar beantwoorden: nee, zei de politie, dat hout kan gevaarlijk zijn en moet weg. De logica die vandaag tot confrontatie leidt, is onvermijdelijk.