'Verborgen gebreken tasten resultaat HMG aan'

President-directeur Porsius heeft ingrijpende bezuinigingen aangekondigd bij de Holland Media Groep. Maar gaat het wel zo slecht met het bedrijf als hij doet voorkomen?

ROTTERDAM, 20 MAART. “Als het Nieuws nieuws wordt, moet je de regie strak in de hand houden”, zegt een ingewijde bij het management van de Holland Media Groep (HMG), het bedrijf achter de televisiezenders RTL4, RTL5 en Veronica. De aankondiging van een sanering die 200 arbeidsplaatsen moet kosten zou door de nieuwe topman P. Porsius zorgvuldig in scène zijn gezet. Wie het mes wil zetten in een organisatie van mondige journalisten, zoals het RTL Nieuws, moet die boodschap de nodige kracht bijzetten.

Binnen HMG zijn managers te vinden die vierkant achter de maatregelen van Porsius staan. Maar bij anderen heerst juist twijfel over de commerciële noodzaak van de draconische bezuiniging. Natuurlijk moet er bij HMG iets gebeuren, zo erkennen ook de critici van Porsius, die niet met hun naam in de krant willen. Met Veronica gaat het financieel voor de wind, maar RTL4 heeft voor adverteerders een te oud publiek, waardoor de reclame-inkomsten tegenvallen. HMG heeft ook nog twee jaar geleden een 'wurgcontract' gesloten met Endemol om tien jaar lang voor 140 miljoen gulden per jaar programma's af te nemen. HMG zit daarmee vast aan allerlei televisiesterren, die niet langer de hoge kijkcijfers halen die ze in het verleden behaalden. Porsius heeft volgens ingewijden in een overleg gezegd dat op een groot deel van de Endemol-programma's verlies wordt gemaakt. Bij die programma's wegen de kosten niet op tegen de inkomsten uit aangrenzende reclameblokken.

“Saneringen zijn noodzakelijk voor de toekomst van het bedrijf,” zegt J. van der Reijden, voorzitter van aandeelhouder Veronica en de man die Porsius als directeur naar voren schoof. “Als er nu niets gebeurt kunnen we geen marktleider blijven. Dan gaat SBS6 eerst Veronica voorbij en dan RTL4.”

Porsius' critici zeggen echter dat HMG royaal uit de boekhoudkundige trucendoos heeft geput om de zaak zwarter te doen voorkomen dan de realiteit is. Afgelopen jaar werd door HMG voor belastingen een teleurstellende winst gemaakt van 6,3 miljoen gulden, zo meldde het bedrijf vorige week in een persbericht. Inzicht in het bedrijfsresultaat, de graadmeter om te zien hoe het bedrijf daadwerkelijk gedraaid heeft, wordt door de top echter niet gegeven. Vorig jaar was dat bedrijfsresultaat juist nog de belangrijkste officiële boodschap van HMG. Er was 3 ton verdiend, terwijl helemaal onder de streep een verlies van 47 miljoen gulden moest worden gemeld. Het heeft er alle schijn van dat het mediabedrijf zorgvuldig afweegt welke financiële boodschap op een bepaald moment opportuun is. “We maken geen bedrijfsresultaat bekend,” zegt HMG-woordvoerder H. van der Veen. “Waarom vorig jaar wel? Weet ik niet. Omdat er een andere directie zit, denk ik.”

Volgens diverse bronnen binnen het bedrijf is het bedrijfsresultaat van HMG vorig jaar uitgekomen op een bedrag van meer dan 50 miljoen gulden, wat strookt met de verwachting die de inmiddels vertrokken directieleden P. Tillieux en W. Van der Meer de Walcheren in november hebben uitgesproken. Op een jaarlijkse omzet van 807 miljoen gulden is die 50 miljoen weliswaar nog altijd geen vetpot. De aandeelhouders van HMG, uitgever VNU, het Luxemburgse CLT en de Veronica-vereniging, zijn daarmee niet tevreden. Bij de bekendmaking van de jaarcijfers van VNU zei bestuursvoorzitter J. Brentjens deze week dat bij HMG gestreefd moet worden naar een bedrijfsresultaat van 10 à 15 procent van de omzet, in plaats van de huidige 6,5 procent. Maar aan de andere kant is het bedrijfsresultaat van 50 miljoen wel aanzienlijk hoger dan het resultaat in 1996, dus verbetering is al zichtbaar.

Het verschil tussen het bedrijfsresultaat van 50 miljoen en de tegenvallende winst van 6,3 miljoen is voor een belangrijk deel veroorzaakt door 'lijken in de kast'. Die worden als bijzondere last van het resultaat afgetrokken. De nieuwe president-directeur ontdekte in de boeken nadelig uitgepakte wisselkoersen tussen Nederland en Luxemburg ter waarde van 6 miljoen. Ook is er alvast een voorziening van 1,3 miljoen gulden getroffen voor de afvloeiing van programmamakers bij Veronica. Verder heeft Porsius in de boeken reeds afscheid genomen van de alliantie van HMG met het noodlijdende TV10, dat voor 1 april op de agenda staat. Schade: 10 miljoen.

De nieuwe president-directeur is tevens gaan grasduinen in de programmavoorraad van de drie zenders, een exercitie die zijn voorgangers vorig jaar nog hebben uitgevoerd. Porsius stuitte daarbij op een groot pakket eeuwigdurende rechten op buitenlandse zwart-witfilms van Veronica ter waarde van 11 miljoen gulden, die hij besloot in één keer af te schrijven. Op de voorraadplank trof hij eveneens Nederlandse programma's aan die hij kwijt wilde. Voor bijna 17 miljoen gulden werden die van de balans afgehaald, voor het grootste deel (11,4 miljoen) uit de voorraad van Veronica.

Volgens HMG zijn de genomen maatregelen noodzakelijk. Maar het is een benadering waar volgens een aantal betrokkenen over valt te twisten. Vorig jaar is de programmavoorraad reeds met een bedrag van 42 miljoen gulden opgeschoond. Aandeelhouders en directie bezwoeren bij die gelegenheid dat de 'financiële tijdbom' onder het bedrijf volledig onschadelijk was gemaakt door het verlies in één keer te nemen. Bovendien vragen de critici zich af of deze pijn niet over meerdere jaren kan worden uitgesmeerd.

“Porsius creëert nu een podium voor grootscheepse bezuinigingen en bovendien creëert hij de mogelijkheid om straks prachtige resultaten te laten zien,” aldus een van de critici. Volgens veel betrokkenen hanteert Porisus een doordachte strategie. Het past bij de stijl van leidinggeven die hij ook ten toon spreidde bij zijn vorige werkgever NOB, het voormalige facilitair bedrijf van de NOS, waar eveneens fors is gesaneerd. FNV-bestuurder G. van Bette die betrokken was de reorganisatie van het NOB, herkent de stijl van Porsius in de berichten over HMG. “Porsius zet eerst fors in - 200 mensen eruit - en daarna komen de berichten dat het bijvoorbeeld bij het RTL Nieuws toch wel meevalt. Als er dan uiteindelijk toch nog vijftig man uitgaan, is dat meegenomen. Hij stelt eerst hele harde, draconische maatregelen voor, maar hij is op enig moment bereid tot compromissen.”