Op Feddema's doeken is iedereen altijd welkom

Anne Feddema, galerie Nouvelles Images, Westeinde 22, Den Haag. T/m 8 april. Di t/m za 13-17u, zo 29 mrt 13-17u. Catalogus Hoezo Onnatuurlijk ƒ 20. Ook werk van Hewald Jongenelis.

Soms zie je een tekening of schilderij, en dan weet je meteen: de maker heeft een hoofdkussen vol poëzie. Vergeten zijn de plichtmatige rondgangen door de musea, waar het Circus van Grote Moderne Internationale Kunst wordt opgevoerd, met nummers die maar niet tot leven willen komen. De welwillendheid van de museumbezoeker om in die kunst nog wat te zien, is meestal groter dan het talent van de kunstenaar om een boeiende wereld te scheppen.

Des te groter is de verrassing als je in een galerie of museum soms kunst aantreft waarbij je die kloof niet voelt. Waar je meteen in de kunstwerken gelokt wordt, als in een wonderlijk bos, waarin je graag rondloopt en je af en toe, als een varken, genietend schuurt aan een boom van je gading. Dat overkwam me onlangs in museum 't Coopmanshûs in Franeker, bij een tentoonstelling met nieuwe schilderijen en tekeningen van Anne Feddema, en die expositie is nu tot 8 april te zien in galerie Nouvelles Images in Den Haag.

Het zijn landschappen die Feddema schildert, maar het is niet het 'Panorama Nederland' met een koe langs de sloot, dat hij maakt. Er zijn wel bosschages, bomen, luchten en horizonnen te vinden, maar op hetzelfde schilderij worden die evengoed weer ontkend, door abstracte kleurvlakken, dreigende verfwolken of een kader waarin een mens in dit landschap wordt geplaatst. Het is het universum van Anne Feddema dat we voorgetoverd krijgen, en dat is zo levendig geschilderd dat je je alleen al aan de levendige kleuren, de zinderend groene bladeren of de fuwelig donkerblauwe luchten kunt verlustigen. In bijna iedere verfstreek zit licht en geest. Dat trekt je in de ruimte op het doek, of de met ribkarton beplakte tekening, om al die mensen die daarin geplaatst zijn te ontmoeten.

Als ze al niet herkenbaar getekend zijn, biedt de titel de sleutel: Hans Arp verdwaald tussen bos en zee, Casanova verdwaald aan de oevers van de Seine of De intocht van Christus in de buurt van Beetsterzwaag. Geheel in de romantische traditie zijn al deze kunstenaars en andere grootheden uit de cultuur verdwaald in de natuur, in het landschap van de geest. Dat landschap dat Feddema zichtbaar maakt is aanstekelijk en overtuigend. Popsterren zijn daarin even welkom als helden van de geest uit vroeger eeuwen, somberheid en capriolen hebben een plaats, en de middeleeuwen maar ook Hollywood hebben er invloed, zowel op de geschilderde vormen als op de inhoud. Alsof dat nog niet genoeg is, is Feddema in Friesland waar hij woont en werkt, ook nog actief als dichter. Hij publiceerde onlangs de bundel Slapstickiepenbierings (Koperatieve Utjowerij, Bolsward), waaruit hij voor de VPRO-radio al enkele bladzijden voordroeg. Feddema's gedichten zijn een literaire voortzetting van zijn geschilderd universum, zoals blijkt uit het gedicht over de 'mondige Majakovski in mijn bed', Mûnige Majakovski yn myn bêd: 'Praat nochris mei tweintich mûlen/ Kreakjend dyn nije masinedream yn myn dream/ Kom taal fan dûzeljende djipte en hichte/ Bring stipe yn myn holle/ Do geniale dy/ Russyskerabbelskûtel/ Lit my rêste no/ Op in kessensloop fol mei poëzij.' Kort samengevat verzoekt de dichter aan de Russische dichter Majakovski om in zijn droom nog eens met twintig monden te spreken, met taal uit duizelende diepte en hoogte, die steun brengt in zijn hoofd en die de dichter laat 'slapen op een kussensloop vol poëzie.' Aan de schilderijen die in Den Haag hangen te zien, is die wensdroom uitgekomen, want de schilderijen daar zijn afdrukken van Feddema's poëtische kussenslopen.