Geen levenslang; Twintig jaar geëist tegen Maurice Papon

PARIJS, 20 MAART. Twintig jaar gevangenisstraf wegens medeplichtigheid aan misdrijven tegen de menselijkheid. Dat is gisteren geëist tegen Maurice Papon, die een hoge functie bekleedde tijdens het Vichy-bewind.

De strafeis is niet maximaal omdat rekening wordt gehouden met de grotere verantwoordelijkheid van Franse oorlogskopstukken die dood waren vòòr hun berechting kon beginnen.

In een requisitoir dat in totaal veertien uur duurde heeft het openbaar ministerie bij het Assizenhof in Bordeaux geconcludeerd dat Papon als secretaris-generaal van de prefectuur Bordeaux tussen 1942 en 1944 direct verantwoordelijk was voor de deportatie van 74 joden. In totaal zijn uit de regio-Bordeaux op last van de nazi-bezetter meer dan 1.500 mensen gedeporteerd, maar de aanklacht beperkte zich tot de gevallen waar nabestaanden om berechting hadden gevraagd.

Ondanks de relatief milde eis - levenslang is de standaardstraf voor misdrijven tegen de menselijkheid - concludeerde procureur-generaal Henri Desclaux dat Papon medeplichtig was aan moord. Als hoog ambtenaar wist hij dat de mensen die hij op transport stelde, op zijn minst het risico liepen de dood te zullen vinden aan het eind van hun reis naar het oosten. Hij kon weten dat kinderen en bejaarden niet als arbeiders zouden worden ingezet, dat zij uitsluitend waren opgepakt omdat zij joods waren. “Uw misdrijf is dat van Pontius Pilatus: u heeft de joden uitgeleverd en wast uw handen in onschuld.”

De vertegenwoordiger van het openbaar ministerie vroeg ondanks alle opeengestapelde bewijslast niet de hoogste straf. Hij wilde “het recht dienen, niet de wraak of de haat”. Tegen de drie beroepsrechters en negen leken-juryleden, die volgende vrijdag waarschijnlijk uitspraak zullen doen, zei hij: “Moge uw vonnis vrede brengen in de harten van hen die lijden. Moge men na uw uitspraak eindelijk zeggen: Dit nooit weer.”

Op de eis is uiteenlopend gereageerd. Verschillende nabestaanden, eisers in het proces, waren aanvankelijk teleurgesteld, maar stelden vast, zoals Michel Slitinsky: “Het is goed dat hij een paar jaar gevangenis krijgt. Op zijn leeftijd doet het er niet toe hoeveel.” Advocaat Jukoubowicz, die voor een aantal joodse organisaties optreedt, toonde zich ontzet: “Als deze man geen levenslang krijgt, tegen wie kan dat straks nog wel worden geëist?” Zijn collega Arno Klarsfeld daarentegen was het eens met de officier dat Papon geen Barbie is. Deze Duitse 'beul van Lyon' werd in '87 veroordeeld tot levenslang nadat bewezen was geacht dat hij 34 Franse kinderen naar het kamp had gedeporteerd. Voor advocaat Varaut staat twintig jaar voor een 87-jarige gelijk aan de doodstraf. Papon zorgde voor incident door midden tijdens het betoog van de procureur-generaal demonstratief weg te lopen uit zijn verdachtenbank. Na een kwartier kwam hij terug, vroeg begrip voor de redenen waarom maar maakte zijn excuses.