Detentie in buitenland; Beelden uit cel schokken Van Mierlo

DEN HAAG, 20 MAART. Minister Van Mierlo (Buitenlandse Zaken) is “geschokt” door beelden die het televisieprogramma Zembla gisteravond toonde over de toestand waarin sommige Nederlanders in buitenlandse gevangenissen verkeren.

De minister heeft de Tweede Kamer een spoedonderzoek “tot op de bodem” beloofd naar de feiten achter die beelden. Hij wil daarop al volgende week een toelichting komen geven.

Van Mierlo zal dan ook ingaan op de kritiek in de Zembla-documentaire 'Vergeten gevangenen' dat Nederlandse ambassades en consulaten te weinig doen aan de begeleiding van landgenoten in buitenlandse gevangenissen. De Kamerleden Blaauw (VVD) en Kalsbeek (PvdA) hadden gistermiddag, na een voorvertoning van de documentaire, al voor een hoorzitting over het lot van zulke landgenoten gepleit. In een eerste reactie had een woordvoerder van Van Mierlo verklaard dat de strekking van de documentaire niet strookt met zijn ervaringen met de ambassades heeft.

Er zitten nu circa 1.600 Nederlanders vast in het buitenland, 80 procent wegens drugsdelicten. Problemen doen zich volgens de stichting Epafras, die zich voor deze groep inzet, vooral voor in 500 gevallen in Afrika, Azië en Zuid-Amerika. De stichting meent dat de ambassades daar wegens onvoldoende instructies een “volstrekt willekeurig beleid” voeren.

In de documentaire zeggen twee oud-consuls dat de begeleiding die het ministerie geeft aan Nederlanders die in het buitenland met de politie en de strafrechter in aanraking komen of in gevangenissen zitten “beneden de maat” is. Een woordvoerder van het ministerie noemde dat oordeel “niet terecht”. Het verwijt van een van die oud-consuls dat ambassades uit Den Haag het advies krijgen niet al te veel aandacht aan veroordeelde landgenoten te geven is volgens die woordvoerder “pertinent onjuist”.

De Zembla-documentaire vroeg onder meer aandacht voor het lot van de 43-jarige Hans van Dam die wegens hasjsmokkel een straf van negen jaar in India uitzit. Deze ernstig zieke man, in gevangenschap met HIV besmet doordat hij injecties kreeg met vervuilde naalden, klaagde over minimale aandacht van de Nederlandse overheid (“één bezoek per jaar”). Buitenlandse Zaken weerspreekt dat. De consulaten in Bombay en Chennay hebben Van Dam de afgelopen jaren gemiddeld eens per kwartaal bezocht en het ministerie zal “op humanitaire gronden” een gratieverzoek steunen zodra over een door hem ingesteld hoger beroep is beslist, aldus een woordvoerder.