Tweede Kamer akkoord; Commissies voor toetsing euthanasie

DEN HAAG, 19 MAART. Er komen commissies die toetsen of een arts bij euthanasie zorgvuldig en volgens de regels heeft gehandeld. De Tweede Kamer heeft gisteren ingestemd met de instelling van vijf van deze regionale commissies.

De commissies zullen het openbaar ministerie adviseren al dan niet tot vervolging over te gaan na euthanasie. De verantwoordelijke ministers Sorgdrager (Justitie) en Borst (Volksgezondheid) verwachten dat hierdoor meer artsen bij de gemeentelijke lijkschouwer zullen melden dat een patiënt na toepassing van euthanasie of hulp bij zelfdoding is overleden. Weliswaar melden artsen steeds vaker euthanasie - vijfhonderd in 1990, 1.500 in 1995, bijna tweeduizend in 1997 - maar naar schatting betreft het nog steeds niet meer dan de helft van het aantal gevallen.

Het OM kan om 'gegronde redenen' afwijken van het 'zwaarwegende advies' van de commissie en zelfstandig besluiten tot vervolging. Het blijft verantwoordelijk voor het vervolgingsbeleid, zo stelde Sorgdrager verontruste Kamerleden gerust. De christelijke partijen (CDA, GPV, RPF en SGP) wijzen de commissies af. Het CDA omdat de fractie meent dat nog te weinig ervaring is opgedaan met de huidige meldingsprocedure. Deze werd in 1994 door het derde kabinet-Lubbers ingevoerd om artsen te dwingen verantwoording af te leggen over hun handelen. GPV, RPF en SGP zien de commissies als een volgende stap 'op het hellende vlak naar normalisatie van euthanasie'. De ouderenpartijen, SP en CD namen niet aan het debat deel.

In de vijf regionale commissies (één in elk arrondisement) komen een jurist, een ethicus en een arts. Deze laatste moet volgens Borst ervaring hebben met pijnverzachting en stervensbegeleiding en zal dus vaak verpleeghuisarts, huisarts of oncoloog zijn. De arts mag echter geen directe belangen meer bij de dagelijkse praktijk hebben en zal vaak gepensioneerd zijn.

De Kamer bleek verdeeld over de suggestie die Borst onlangs tijdens een spreekbeurt deed om in de commissie ook een verpleegkundige op te nemen. Zij krijgt daarvoor slechts de steun van twee regeringspartijen (D66 en PvdA) en van GroenLinks.

Volgens Borst en Sorgdrager vormt het initiatief-wetsvoorstel dat hun D66-partijgenoot Van Boxtel mogelijk samen met PvdA en VVD zal indienen, geen belemmering voor de toetsingscommissies. In dat wetsontwerp is euthanasie en hulp bij zelfdoding onder een aantal strikte voorwaarden niet langer strafbaar. “Maar ook dan zal consultatie en toetsing altijd noodzakelijk zijn. Het zal zeker twee jaar duren voordat het wetsvoorstel in het Staatsblad komt, in die tijd kunnen we ervaring opdoen met deze toetsingscommissies”, aldus Sorgdrager. Volgens haar kan er op dit moment, bij weinig meldingen, geen sprake van zijn dat het Wetboek van strafrecht wordt gewijzigd.