Vogel stamt direct af van vleesetende dinosauriër

ROTTERDAM, 18 MAART. Een fossiel ter grootte van een raaf, opgegraven in Madagascar, levert nieuw krachtig bewijsmateriaal voor de stelling dat vogels rechtstreeks afstammen van de dinosauriërs. Dit berichten Amerikaanse wetenschappers komende vrijdag in het tijdschrift Science.

De vondst op het eiland voor de oostkust van Afrika is in 1995 gedaan door een internationaal team van paleontologen. De fossiele volwassen vogel dateert uit het Late Krijt, 65 à 70 miljoen jaar geleden. Hij is van een tot nu toe onbekend type, met de beenderen van een vogelvleugel (totale spanwijdte: 60 centimeter) maar bezat tevens een lange staart en een forse, sikkelvormige klauw. Die laatste vertoont een opvallende gelijkenis met wat vleesetende dinosauriërs, waaronder de Velociraptor uit Jurassic Park, in huis hadden.

Inmiddels is de dinovogel Rahona ostromi gedoopt, letterlijk vertaald: Ostroms dreiging vanuit de wolken. Dit is een eerbetoon aan de paleontoloog John Ostrom, een vroege aanhanger van de theorie dat vogels van dinosauriërs afstammen.

Rahona's onderarm is relatief lang en vertoont sporen van volwaardige veren, een aanwijzing dat het om een goede vlieger gaat. Ook de heupen en poten doen aan vogels denken. Maar in tegenstelling tot wat bij vogels gebruikelijk is, bezit hij een benige staart en aan het eind van de tweede teen aan de achterpoten zit een vervaarlijke klauw die bekend is van de maniraptors, een groep snelle dinausauriërs die op hun achterpoten liepen. Veel paleontologen en ornithologen wijzen juist deze maniraptors aan als de directe voorloper van de vogel.

“Rahona neemt het laatste restje twijfel weg”, aldus onderzoeksleider Catherine Foster in een commentaar op de publicatie in Science. Ze voegt eraan toe dat het nu beschreven fossiel aan de basis van de vogelstamboom staat, direct naast Archaeopteryx, de oudst bekende vogel die ongeveer 150 miljoen jaar geleden leefde.

Over de oorsprong van vogels is ruim honderd jaar gedebatteerd. Als kandidaten zijn genoemd de theropoden, kleine vleesetende dinosauriërs, en de archosauria, een oudere groep die vliegende reptielen en dinosauriërs omvat. De eerste heeft nu het pleit gewonnen.

Behalve Rahona zijn in de steenhouwerij op Madagascar ook goed geconserveerde skeletten van andere fossiele dieren aangetroffen, waaronder dinosauriërs, zoogdieren, schildpadden, slakken en vogels.