Overleg eindigt verdeeld; 'Vredesplan' Baskenland is mislukt

MADRID, 18 MAART. Het 'vredesplan' voor Baskenland van de Baskische regio-president José Antonio Ardanza is mislukt. Het overleg van de democratische partijen in Baskenland dat zich gisteren over het voorstel boog slaagde er niet in tot een akkoord te komen en is in grote onenigheid uiteen gegaan.

Het vredesvoorstel, dat voorziet in een overleg met de politieke arm van de Baskische afscheidingsbeweging ETA waarin de mogelijkheid wordt geopend om de Spaanse grondwet ter discussie te stellen, kreeg alleen de steun van de Baskisch-nationalistische partijen.

Het op de klippen lopen van het plan vormt een grote teleurstelling voor Ardanza, die bij de komende regio-verkiezingen in oktober niet meer herkiesbaar zal zijn als kandidaat voor de Baskisch-nationalistische PNV voor de regio-president. Ardanza waarschuwde eerder dat het mislukken van zijn plan funeste gevolgen kan hebben voor het overleg tussen de Baskische partijen om tot een gemeenschappelijke opstelling tegenover de ETA te komen.

Het voorstel van Ardanza werd het felst van de hand gewezen door de conservatieve Partido Popular van de Spaanse premier Aznar. De Baskische partijleider Carlos Iturgaiz onderstreepte dat vooral het “zonder beperkingen” ter discussie stellen van de Spaanse grondwet, waarbij derhalve de afscheiding van Baskenland bespreekbaar wordt, rechtstreeks indruist tegen de verlangens van een meerderheid aan niet-nationalistische Basken.

Van socialistische zijde werden de voorstellen eveneens afgewezen. De Baskische partijleider Nicolás Redondo toonde zich evenwel bereid de komende maanden alsnog te onderzoeken of er een consensus mogelijk is. Officieel is het overleg tussen de democratische partijen opgeschort tot na de regio-verkiezingen. Zowel de Partido Popular als de socialisten vrezen dat de Baskische nationalisten met het vredesplan alsnog de afscheiding van Baskenland willen bewerkstelligen.

Het felst in zijn reactie toonde zich leider Xabier Arzalluz van de grootste partij in Baskenland, de Baskisch-nationalistische PNV. Arzalluz, die volgens zijn tegenstanders dubbelzinnige houding aanneemt tegenover de ETA-terreur, beschuldigde de regering Aznar ervan de voorstellen op voorhand te torpederen. Volgens Arzalluz gaat zijn partij door met de plannen, die volgens hem “nog voor grote verrassingen” kunnen zorgen.

Arzalluz toonde zich gisteren woedend over de publicaties in het regeringsgezinde dagblad Abc over een bijeenkomst van hem in 1990 met leiders van Herri Batasuna, de politieke arm van de ETA. Volgens aantekeningen van de HB-leiders zou Arzalluz daarin ondermeer hebben verzekerd dat de Baskische regio-politie geen ernst zou maken bij het vervolgen van terreur-commando's van de ETA. De nationalistische partijleider beschuldigde gisteren de Spaanse geheime dienst Cesid ervan achter de publicatie te zitten.

De afgelopen weken werd al duidelijk dat het 'plan-Ardanza' slechts geringe kans van slagen heeft. In de commentaren wordt als positieve punten gemeld dat nu ook de Baskische nationalisten menen dat de ETA eerst de wapens neer moet leggen. Ook het streven naar een consensus met niet-nationalistische partijen wordt als een pluspunt gezien. Het afscheidingsstreven en het openbreken van de grondwet wordt evenwel door de niet-nationalisten beschouwd als het accepteren van de druk van een nationalistische minderheid.